Châu Âu đối diện với thách thức 'cháy đối lưu'

Chính kiểu thời tiết này đã gây ra hàng loạt vụ cháy rừng khủng khiếp ở nhiều quốc gia thành viên EU.

Một ngôi nhà ở làng Le Porge, Tây Nam nước Pháp, bị lửa thiêu rụi (ẢNH: CLEMENT VIALA/INFOBASSIN.COM/ABACA/SHUTTERSTOCK)

Phá vỡ nhiều kỷ lục

Tính đến cuối tháng 7-2026, 1.400 vụ cháy rừng tại EU đã thiêu rụi 435.000ha, gấp ba lần diện tích rừng cháy trung bình cùng kỳ 20 năm qua; số vụ cháy cũng cao hơn gấp đôi.

Tại Pháp, đám cháy trong khu rừng thông gần thành phố Bordeaux, Tây Nam nước Pháp, đã lan rộng thành nhiều đám cháy khác, khiến tổng cộng 91.000ha rừng bị thiêu rụi. Theo Effis, kỷ lục về số vụ cháy trong cả một năm của Pháp đã bị phá vỡ dù còn một tháng nữa mới hết hè.

Trong khi đó, Tây Ban Nha cũng chứng kiến tổng cộng 207.000ha rừng bị thiêu rụi trên khắp cả nước. Con số này cao gần gấp năm lần mức trung bình cùng thời điểm trong các năm, tuy nhiên vẫn thấp hơn mức độ tàn phá của các vụ cháy tháng 7 - 2022.

Tại Hy Lạp, cháy rừng tiếp tục bùng phát dữ dội trên đảo Crete ở miền Nam nước này, buộc chính quyền phải ban bố tình trạng khẩn cấp tại khu vực Agios Vasileios thuộc tỉnh Rethymno, đồng thời sơ tán khoảng 8.000 cư dân và du khách.

Châu Âu nóng lên nhanh nhất toàn cầu

Theo báo Les Echos (Pháp), nguyên nhân các vụ cháy rừng không phải do thiếu mưa như nhiều người vẫn nghĩ. Yếu tố quyết định khiến hạn hán và cháy rừng ở châu Âu trở nên nghiêm trọng là hiện tượng bốc hơi. Khi nhiệt độ không khí tăng cao do biến đổi khí hậu, “cơn khát” của khí quyển cũng tăng theo.

Điều đó khiến nước trong đất, sông hồ và cả thực vật bị hút đi nhanh hơn nhiều so với trước. Châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất toàn cầu. Vì vậy, nhiệt độ khắc nghiệt ngày càng trở thành nguyên nhân chính gây hạn hán.

Báo Les Echos cũng lưu ý hiện nhiệt độ trung bình toàn cầu chỉ mới tăng khoảng 1,4OC so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nếu Trái đất nóng lên gần 3OC vào cuối thế kỷ theo một số kịch bản hiện nay, quá trình bốc hơi có thể mạnh gấp đôi, khiến những đợt hạn hán nghiêm trọng như năm nay xảy ra thường xuyên hơn.

Trong khi đó, báo La Croix (Pháp) nhấn mạnh việc nước này phải đối mặt một kiểu cháy rừng mới, vượt mức thông thường. Các chuyên gia gọi đây là “đám cháy cực đoan”. Tốc độ lan của những đám cháy này có thể đạt tới 9km/giờ, cao gấp nhiều lần mức khoảng 1km/giờ của các vụ cháy thường thấy. Thời gian cháy cũng lâu hơn, kéo dài nhiều ngày thay vì được khống chế ngay trong đêm như trước.

Báo La Croix đặc biệt phân tích hiện tượng gọi là “cháy đối lưu” - những đám cháy đủ mạnh để tự tạo ra hệ thống thời tiết riêng. Nhiệt lượng khổng lồ sinh ra những luồng gió mới, hình thành các cột lửa hoặc lốc xoáy lửa, đồng thời mang theo tàn lửa bay xa hàng kilomet, tạo nên các điểm cháy mới rất khó dự đoán.

Hiện tượng này đã xuất hiện trong vụ cháy ở tỉnh Gironde (nơi có thành phố Bordeaux) và khiến phương pháp chữa cháy truyền thống không còn hiệu quả.

MINH CHÂU tổng hợp