Chạm vào thế giới trong “lòng đất”

Chèo thuyền khám phá động Kim Sơn.

Chúng tôi theo chân anh Ngân Văn Bằng, hướng dẫn viên du lịch địa phương, bắt đầu hành trình khám phá động Bo Cúng, xã Sơn Thủy. Trước khi xuất phát, anh Bằng dặn dò phải mang theo những vật dụng cần thiết như đèn pin, nước uống...

Bước chân qua cửa động, khi ánh sáng tự nhiên nhạt dần, chúng tôi cảm nhận rõ sự thay đổi của không gian. Phía trước dần hiện lên những vách đá, trần động, khối nhũ đá nối tiếp nhau... Ánh đèn pin quét đến đâu, những hình hài kỳ thú lại hiện ra đến đó. Khi là khối đá giống con voi, lúc là khối đá hình con rồng, rồi một “ao tiên” với những nàng tiên đang tắm... sự kỳ diệu của những khối nhũ đá với niên đại hàng triệu năm khiến trí tưởng tượng bay xa.

Càng vào sâu, những nhũ đá càng trở nên đa dạng. Trên trần động, chúng tua tủa rủ xuống, khi giống cụm đèn chùm, lúc lại như những tấm rèm hay những bông hoa. Có những “tác phẩm” nằm ngay giữa lòng động, dễ dàng thu hút ánh nhìn. “Khám phá hang động thú vị ở chỗ cứ đi thêm một đoạn lại thấy những điều mới mẻ. Mỗi người có thể tưởng tượng theo một cách riêng, nên dù đã biết trước về động nhưng khi tận mắt nhìn vẫn thấy bất ngờ”, anh Ngân Văn Bằng chia sẻ.

Nơi khiến chúng tôi dừng lại lâu hơn là những tầng đá xếp nối tiếp nhau như những thửa ruộng bậc thang của đồng bào vùng cao. Những đường viền tự nhiên của đá tạo thành từng lớp, gợi nhớ những thửa ruộng nằm trên sườn núi. Hầu hết du khách khi đến tham quan động Bo Cúng đều dừng lại chụp ảnh tại đây.

Vẻ đẹp khối thạch nhũ trong động Bo Cúng.

Cứ thế, theo bước chân của anh Bằng, chúng tôi không chỉ ngắm nhìn vẻ đẹp của động mà còn được nghe nhiều câu chuyện thú vị. Tên động được gọi theo tiếng Thái “Bo” là mó nước, “Cúng” là con tôm. Ngoài cửa động có một mó nước, vào mùa nước lũ tôm cá thường bơi vào đây nên người dân đặt tên là Bo Cúng. Động Bo Cúng dài hơn 800m, rộng từ 20 - 50m, lòng động được chia thành nhiều khoang lớn nhỏ.

“Điều kỳ diệu nhất của động nằm ở phía cuối con đường”, anh Bằng cho biết. Vì vậy, suốt hơn 1 tiếng khám phá, chúng tôi luôn háo hức, chờ mong. Ở khoang cuối cùng của động, chúng tôi nhìn thấy chiếc “đàn đá” khổng lồ được thiên nhiên tạc nên. Điều thú vị là chỉ cần du khách vỗ tay theo nhịp là có thể tạo thành những âm thanh trầm bổng, vang vọng. Như lời anh Bằng, “đó là tiếng trống hội vọng xuống từ “Mường Phạ” (tức Mường Trời - quan niệm của đồng bào Thái)”. Một thế giới kỳ diệu có sắc, có thanh mở ra trước mắt mọi người, khiến chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng.

Được biết, động do người dân địa phương phát hiện năm 2008, đến năm 2009 được xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp tỉnh. Mỗi năm, động Bo Cúng đón khoảng 20.000 lượt khách, trong đó có nhiều du khách quốc tế.

Mỗi hang động đều mang trong mình câu chuyện riêng của thời gian cùng vẻ đẹp văn hóa địa phương. Nếu như động Bo Cúng gây ấn tượng bởi những khối nhũ đá kỳ thú và “đàn đá” vang vọng trong lòng động, thì Khu danh thắng Kim Sơn lại mở ra một thế giới khác với hệ thống 7 hang động thông nhau trong lòng núi. Nơi đây được mệnh danh là “Tràng An thu nhỏ” của xứ Thanh, không chỉ bởi cảnh sắc thiên nhiên hữu tình mà còn bởi những dấu tích văn hóa được lưu giữ trên vách hang.

Trong hệ thống hang động thuộc Khu danh lam thắng cảnh Kim Sơn, mỗi hang, từ Ngọc Kiều, Ngọc Hồ, đến Ngọc Long..., đều mang một vẻ đẹp và câu chuyện riêng. Hành trình khám phá có thể bắt đầu từ động Kim Sơn, một hang động nước men theo suối Ấu, xuyên qua vách núi. Ngồi thuyền đi sâu vào lòng động, chúng tôi cảm nhận không khí mát mẻ và ngắm những tầng thạch nhũ với nhiều hình thù hiện ra trong ánh sáng.

Ngay cửa tiền của động, trên vách núi là hàng chữ Hán “Thanh Hoa thắng tích” được khắc nổi. Văn bia được khắc năm Nhâm Thìn, niên hiệu Thành Thái (1892), nét chữ to. Những dấu tích ấy khiến hành trình khám phá hang động được mở ra với những truyền thuyết cổ xưa. Rời động Kim Sơn, chúng tôi tiếp tục đến động Ngọc Kiều. Ngay cửa động có bia đề “Ngọc Kiều động”, bên trái ghi tên người khắc là Thiện Lan, bên phải ghi năm Nhâm Thìn (1892). Động Ngọc Kiều có hình vòm như một chiếc ô khổng lồ, ánh sáng từ phía trên dọi xuống. Trên vách hang phía ngoài còn có 5 tấm bia chữ Hán ca ngợi cảnh đẹp của động Ngọc Kiều và động Kim Sơn.

Động chia thành 2 nhánh, một nhánh đi lên cổng trời, một nhánh dẫn đến giếng Ngọc. Nước trong giếng quanh năm chảy róc rách, trong lành, mát rượi. Du khách thường xin nước uống để cầu may mắn.

Du khách khám phá vẻ đẹp động Bo Cúng.

Các hang động ở Khu danh lam thắng cảnh Kim Sơn đều thông nhau, cung đường khám phá thuận tiện. Mỗi hang chúng tôi biết một câu chuyện riêng, để hành trình đi qua lòng núi cũng là hành trình tìm hiểu những dấu tích văn hóa được lưu lại qua thời gian.

Vì thế, khám phá hang động không chỉ là ngắm nhìn thiên nhiên mà còn là lúc du khách “chạm” vào một thế giới được hình thành qua hàng triệu năm. Sự mới lạ của những trải nghiệm ấy đang khiến du lịch khám phá hang động ngày càng được du khách yêu thích, nhất là những người yêu thích thiên nhiên, phiêu lưu và mạo hiểm. Đây cũng là lợi thế của Thanh Hóa khi sở hữu hệ thống hang động phong phú, đa dạng, gắn với những giá trị địa chất, cảnh quan và văn hóa riêng, mở ra nhiều tiềm năng để phát triển loại hình du lịch này.