Chăm sóc sức khỏe ngay từ khi... chưa già

Theo tài liệu và kế hoạch tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ y tế phổ biến kiến thức đến cộng đồng mà Bộ Y tế đang xây dựng, dự kiến triển khai từ ngày 1/1/2027; sẽ tập trung hướng dẫn cách duy trì sức khỏe khi bước sang tuổi 40 - trung niên, phòng ngừa bệnh mạn tính, chủ động chăm sóc người thân cao tuổi, chuẩn bị nguồn lực tài chính và việc làm cho tuổi già.

Các địa phương sẽ khảo sát nhu cầu thực tế từng vùng, biên soạn tài liệu phù hợp, chọn địa điểm và lồng ghép các hoạt động tư vấn vào câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, sinh hoạt cộng đồng, các hoạt động văn hóa cơ sở. Người dân dưới 60 tuổi sẽ tiếp cận tài liệu về lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, tích lũy tài chính, lao động, nuôi dạy con, xây dựng nền tảng cho tuổi già khỏe mạnh, chủ động.

Theo thống kê, hiện nay, nước ta có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên (tăng 2,8 triệu so với năm 2019). Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ là 18 triệu người. Nếu năm 2024, cứ 100 trẻ em có khoảng 60 người cao tuổi, thì dự báo đến năm 2074, tỷ lệ này tăng lên 225 người. Trong khi đó, dù tuổi thọ trung bình người Việt Nam tăng, nhưng chất lượng sức khỏe chưa cao. Trung bình mỗi người sống khoảng 14 năm trong bệnh tật, chất lượng sống không cao, vừa dẫn đến chi phí chăm sóc y tế ngày càng tăng.

Về mặt sinh học, tuổi 40 là điểm ngoặt đánh dấu sự khởi đầu của quá trình suy giảm sinh lý tự nhiên như giảm khối cơ, mật độ xương, độ co giãn mạch máu. Đây cũng là giai đoạn phát bệnh âm thầm của các bệnh mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu.

Nhiều người ở độ tuổi 40 vẫn giữ tâm lý chủ quan vì cho rằng mình còn trẻ. Nhưng theo các chuyên gia, giai đoạn từ 40 - 60 tuổi tạo ra một cửa sổ cơ hội kéo dài 20 năm, đủ để mỗi cá nhân thay đổi hành vi lối sống và tích lũy các chỉ số sinh học tối ưu. Khi bước sang tuổi 50 hoặc 60, nếu có các tổn thương sinh học và bệnh mạn tính, thì phần lớn đã tiến triển, khiến việc can thiệp lúc này chủ yếu dừng lại ở mức kiểm soát hậu quả. Vì vậy, việc chăm sóc sức khỏe từ nhỏ chứ không chỉ từ tuổi trung niên sẽ tạo ra lớp đệm sinh học vững chắc, giúp việc suy giảm chức năng thể chất ở tuổi già diễn ra chậm và nhẹ nhàng hơn, giảm thiểu rủi ro.

Còn có những điều quan trọng không kém, là quan niệm, lối sống. Nếu chúng ta giữ lối sống vui vẻ, thân thiện, không bon chen, đố kỵ, giữ nụ cười trên môi; thì stress dễ dàng bị đẩy lùi. Nếu chúng ta biết yêu bản thân mình, biết tích lũy tài chính cho mình, thì sẽ không rơi vào cảnh thiếu thốn khi tuổi già. Vì vậy, không nên chờ đến tuổi trung niên hoặc về già mới bắt đầu chăm sóc bản thân. Có lối sống lành mạnh, duy trì vận động, tích lũy tài chính và trang bị kỹ năng chăm sóc sẽ giúp mỗi người kéo dài thời gian sống khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày. Đúng như một chuyên gia y tế đã khuyên: “Cách chúng ta sống trước tuổi già quyết định chúng ta sẽ già như thế nào. Tuổi 40 không phải điểm khởi đầu của suy tàn, mà là điểm khởi đầu để chọn một quỹ đạo sống có kế hoạch, chất lượng”.