Chấm dứt thói quen sai trẻ em mua thuốc lá

Vô tình "mở đường" cho con, em tiếp cận môi trường độc hại

Trong cuộc sống hàng ngày, hình ảnh những đứa trẻ mới lên 7, lên 10 cầm tờ tiền lẻ chạy ra tiệm tạp hóa mua thuốc lá, bật lửa cho ông, cho bố hay chú/bác trong nhà không hề hiếm gặp. Nhiều người lớn coi đây đơn giản là việc sai vặt, rèn cho trẻ sự nhanh nhẹn mà không hề mảy may suy nghĩ về những tác động tâm lý đằng sau đó.

Khi một đứa trẻ thường xuyên tiếp xúc với vỏ bao thuốc lá, ngửi mùi khói thuốc và trực tiếp thực hiện hành vi mua bán mặt hàng này, thuốc lá trong mắt chúng sẽ dần trở thành một thứ "bình thường", một vật dụng hàng ngày của người lớn.

Sự tò mò của trẻ nhỏ rất dễ bị kích thích. Từ việc cầm hộ, mua giúp, khoảng cách đến việc lén lút hút thử một điếu thuốc là vô cùng mong manh. Thực tế cho thấy, không ít thanh thiếu niên tập tành hút thuốc từ rất sớm chỉ vì những lần đi mua thuốc lá vặt cho người lớn trong nhà.

Việc sai trẻ đi mua thuốc lá chính là cách người lớn vô tình "mở đường" cho con em mình tiếp cận sớm với môi trường độc hại, đi ngược lại những nỗ lực phòng, chống tác hại của thuốc lá mà toàn xã hội đang chung tay xây dựng.

Phạt tiền để thay đổi nhận thức

Để bảo vệ trẻ em, Nghị định 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã đưa ra những quy định rất cụ thể và cứng rắn.

Theo đó, hành vi sử dụng người chưa đủ 18 tuổi để mua thuốc lá sẽ bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Điều này đồng nghĩa với việc, bất cứ cá nhân nào – dù là cha mẹ, người thân hay người ngoài – nếu nhờ vả, sai bảo trẻ em dưới 18 tuổi đi mua mặt hàng này đều có thể bị lập biên bản và nộp phạt.

Bên cạnh đó, Nghị định đưa ra mức răn đe trực tiếp đối với nhóm thanh thiếu niên. Cụ thể, hành vi sử dụng thuốc lá đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng.

Nghị định đồng thời quy định rõ về bán, cung cấp thuốc lá. Theo đó, phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Các quy định này tạo thành một "gọng kìm" pháp lý chặt chẽ: Vừa cấm người lớn đẩy trẻ em vào con đường tiếp xúc với thuốc lá, cấm các cơ sở buôn bán thuốc lá bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, vừa răn đe trực tiếp thanh thiếu niên có ý định sử dụng sản phẩm này.

Lập hàng rào bảo vệ trẻ em khỏi khói thuốc lá

Có thể nhiều người sẽ cho rằng mức phạt 500.000 đến 1 triệu đồng cho một lần sai trẻ đi mua thuốc lá là quá khắt khe, hoặc băn khoăn về việc "ai sẽ là người giám sát và xử phạt trong từng ngõ ngách?". Tuy nhiên, mục đích tối thượng của pháp luật không nằm ở việc thu tiền phạt, mà là tạo ra một cú hích đủ mạnh để thay đổi hành vi và nhận thức của toàn dân.

Luật pháp đã quy định rõ ràng, các điểm bán lẻ, đại lý cũng bị cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Nếu người lớn không sai trẻ đi mua, tiệm tạp hóa tuân thủ nghiêm ngặt việc từ chối bán cho trẻ nhỏ, chúng ta sẽ tạo ra một hàng rào bảo vệ vững chắc, cách ly thế hệ tương lai khỏi khói thuốc độc hại.

Đã đến lúc mỗi người lớn, mỗi bậc phụ huynh cần nghiêm túc nhìn nhận lại thói quen sinh hoạt của mình. Đừng vì một chút tiện lợi của bản thân mà biến con trẻ thành "người vận chuyển" những mầm mống bệnh tật.

Hãy để trẻ em được lớn lên trong một môi trường trong lành, nơi khói thuốc không có cơ hội hiện diện trong cả nhận thức lẫn hành động của các em!

Việt Vũ