Cha mẹ quản lý tiền lì xì của con và quy định pháp luật

Sau Tết, câu chuyện “tiền lì xì của con ai giữ” lại trở thành chủ đề gây nhiều tranh cãi trong không ít gia đình. Một bên cho rằng cha mẹ nên giữ hộ để phục vụ việc học hành, chi tiêu cần thiết; trong khi bên khác nhấn mạnh đây là tài sản riêng của trẻ và cần được tôn trọng quyền sở hữu. Từ góc độ pháp lý, việc cha mẹ giữ tiền mừng tuổi của con được nhìn nhận như thế nào vẫn là vấn đề được nhiều người quan tâm.

Trả lời bạn đọc, luật sư Phùng Thị Huyền, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho biết tiền lì xì là tài sản được tặng cho riêng và thuộc quyền sở hữu hợp pháp của trẻ.

Theo Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, trẻ em có quyền có tài sản riêng, bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng (trong đó có tiền lì xì) và các thu nhập hợp pháp khác.

Tuy nhiên, quyền tự mình quản lý, định đoạt tài sản này phụ thuộc vào độ tuổi và năng lực hành vi dân sự của trẻ theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015.

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, quyền định đoạt tài sản của trẻ em chia thành 3 nhóm tuổi chính:

Trẻ em dưới 06 tuổi: Ở độ tuổi này, trẻ chưa có năng lực hành vi dân sự. Mọi giao dịch dân sự (mua bán, chi tiêu) liên quan đến tài sản của trẻ đều phải do người đại diện theo pháp luật (thường là cha mẹ) xác lập và thực hiện. Do đó, cha mẹ bắt buộc phải giữ và quản lý tiền lì xì cho nhóm trẻ này để đảm bảo an toàn và sử dụng vì lợi ích của trẻ.

Trẻ từ đủ 06 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: Trẻ có thể tự thực hiện các giao dịch nhỏ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày (như mua sách vở, đồ ăn sáng...). Tuy nhiên, với số tiền lì xì lớn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ quản lý. Nếu muốn dùng số tiền lớn này vào việc gì, cha mẹ cần lắng nghe ý kiến của con, nhưng quyền quyết định cuối cùng vẫn thiên về sự giám sát của cha mẹ để tránh lãng phí.

Trẻ từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: Nhóm này đã có thể tự mình quản lý tài sản riêng và thực hiện các giao dịch dân sự (trừ những giao dịch liên quan đến bất động sản hoặc tài sản phải đăng ký quyền sở hữu). Ở độ tuổi này, nếu cha mẹ tự ý tịch thu lì xì mà không được sự đồng ý của con là có dấu hiệu xâm phạm quyền tài sản.

Cha mẹ chỉ được quản lý tài sản của con theo từng độ tuổi và vì lợi ích của trẻ, còn hành vi chiếm dụng cho nhu cầu riêng có thể bị xử lý. Ảnh: THẢO HIỀN

Về chế tài, Điều 44 Nghị định 282/2025 quy định xử phạt 20-30 triệu đồng đối với hành vi chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình. Tuy nhiên, luật sư Phùng Thị Huyền lưu ý, không phải mọi trường hợp giữ tiền lì xì của con đều bị xem là vi phạm. Chỉ khi có hành vi sử dụng tiền vì mục đích cá nhân, không nhằm phục vụ lợi ích của trẻ, mới có thể bị xem xét xử lý.

Luật sư Huyền nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa quản lý tài sản và chiếm đoạt tài sản.

Trường hợp hợp pháp, việc giữ tiền lì xì để đóng học phí, mua bảo hiểm, gửi tiết kiệm đứng tên con hoặc chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu của con được xem là hành vi quản lý tài sản vì lợi ích của trẻ, phù hợp quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.

Ngược lại, hành vi vi phạm là khi sử dụng tiền lì xì của con cho mục đích cá nhân, không phục vụ quyền lợi của trẻ, đặc biệt nếu có yếu tố lạm dụng hoặc trục lợi. Khi đó, hành vi có thể bị coi là chiếm đoạt và bị xử lý theo quy định.

THẢO HIỀN