CASA tiếp tục suy giảm, ngân hàng đối mặt bài toán vốn đắt

Trong 6 tháng đầu năm 2026, nguồn tiền gửi không kỳ hạn tại nhiều ngân hàng suy giảm đáng kể khi khách hàng chuyển một phần dòng tiền sang các khoản tiền gửi có kỳ hạn để hưởng mức sinh lời cao hơn. Diễn biến này đang đẩy chi phí vốn của các nhà băng lên một nấc mới, trong bối cảnh tín dụng vẫn tăng nhanh hơn huy động.

DÒNG TIỀN GIÁ RẺ ĐỒNG LOẠT RÚT BỚT

CASA vốn được xem là “mỏ vàng” của ngân hàng bởi đây là nguồn vốn có chi phí rất thấp, giúp các nhà băng giảm giá vốn và cải thiện biên lợi nhuận. Tuy nhiên, 6 tháng đầu năm nay, lợi thế này đang chịu sức ép rõ rệt.

Theo báo cáo tài chính bán niên của 27 ngân hàng, có tới 22 nhà băng ghi nhận tỷ lệ CASA giảm so với cuối năm 2025. Tỷ lệ CASA bình quân của nhóm giảm từ 15,4% xuống 14,7% vào cuối tháng 6, tương ứng mất 0,7 điểm phần trăm.

Mức giảm mạnh nhất thuộc về VIB khi CASA từ 16,7% xuống 11,9%, mất 4,8 điểm phần trăm. OCB cũng giảm 4,5 điểm phần trăm, còn 11,1% từ mức 15,5%, trong khi ABBank giảm 3,7 điểm phần trăm xuống 9,1%.

Sự suy giảm không chỉ diễn ra ở nhóm ngân hàng có CASA thấp. Những nhà băng vốn sở hữu lợi thế lớn về nguồn tiền gửi giá rẻ cũng bắt đầu chịu áp lực.

Điển hình như MSB giảm từ 26,3% xuống 22,8%. MB - ngân hàng từng giữ “ngôi vương” CASA cũng chứng kiến tỷ lệ này lùi từ 37,7% xuống 34,4%. Vietcombank giảm 2,7 điểm phần trăm xuống 32,8%. Ở một số ngân hàng khác, VPBank giảm 1,8 điểm phần trăm, TPBank giảm 1,5 điểm phần trăm, trong khi Techcombank và VietinBank cùng giảm 1,4 điểm phần trăm.

Dù vậy, Techcombank vẫn duy trì vị trí dẫn đầu với tỷ lệ CASA khoảng 35%. MB và Vietcombank tiếp tục nằm trong nhóm hiếm hoi có tỷ lệ trên 30%. VietinBank đạt 23,2%, MSB 22,8%, PGBank 20,9%, ACB 20,5% và BIDV 20,4%.

Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng quy mô nhỏ lại ghi nhận bước tiến đáng chú ý. PGBank là trường hợp nổi bật nhất khi CASA tăng từ 13% lên 20,9%, tương đương tăng 7,9 điểm phần trăm chỉ sau nửa năm. VietBank tăng từ 5,3% lên 7,7%, trong khi SeABank tăng 2,3 điểm phần trăm lên 13,1%.

Bên cạnh đó, các ngân hàng Saigonbank, BVBank và SHB cũng cải thiện lần lượt 1,2 điểm, 1,1 điểm và 0,8 điểm phần trăm.

Nếu nhìn vào số dư tuyệt đối, lợi thế vẫn nghiêng về các ngân hàng lớn. Cuối quý 2, có 7 nhà băng sở hữu hơn 100.000 tỷ đồng CASA. Vietcombank dẫn đầu với khoảng 560.000 tỷ đồng, tiếp đến là BIDV 448.500 tỷ đồng, VietinBank 427.500 tỷ đồng, MB 327.000 tỷ đồng và Techcombank 230.000 tỷ đồng. ACB và Sacombank lần lượt đạt khoảng 116.000 tỷ đồng và 105.500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tổng số dư CASA của 27 ngân hàng đã giảm khoảng 47.500 tỷ đồng so với cuối năm 2025. Đây là tín hiệu đáng chú ý bởi sự dịch chuyển này diễn ra đúng lúc cuộc cạnh tranh huy động vốn trong hệ thống ngày càng nóng lên.

LÃI SUẤT CÓ KỲ HẠN KÉO TIỀN RA KHỎI CASA

Đằng sau sự suy giảm của CASA là một phép tính ngày càng rõ ràng của người gửi tiền. Khi lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tại nhiều ngân hàng tăng lên mức 7-9%/năm, thậm chí một số nơi trên 9%/năm, việc duy trì một lượng tiền lớn trong tài khoản thanh toán với mức sinh lời chỉ 0,1-0,2%/năm trở nên kém hấp dẫn.

Khoảng cách lợi suất quá lớn khiến khách hàng có thêm động lực chuyển tiền nhàn rỗi sang các khoản tiền gửi có kỳ hạn. Với doanh nghiệp và khách hàng có lượng tiền mặt lớn, chỉ một phần dòng tiền dịch chuyển cũng có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với CASA của ngân hàng.

Tổng giám đốc MB Phạm Như Ánh cũng cho biết doanh nghiệp và người dân đang có xu hướng chuyển tiền sang tiền gửi có kỳ hạn để tận dụng mặt bằng lãi suất cao. Theo lãnh đạo MB, mục tiêu duy trì vị trí dẫn đầu về CASA vẫn được đặt ra, nhưng số dư nguồn vốn này khó tránh khỏi giảm so với năm trước.

Áp lực còn có thể kéo dài khi lượng tiền gửi được huy động ở mức lãi suất thấp trong những năm trước lần lượt đáo hạn. Khi khách hàng tái tục, mức lãi suất mới cao hơn sẽ làm chi phí huy động bình quân của ngân hàng tăng lên, đồng thời thu hẹp lợi thế từ nguồn vốn giá rẻ.

Diễn biến CASA vì thế không chỉ là câu chuyện về một tỷ lệ trên bảng cân đối. Đây còn là chỉ báo quan trọng về sức ép chi phí vốn mà các ngân hàng phải đối mặt trong thời gian tới.

Theo KBSV, áp lực huy động vốn của hệ thống vẫn hiện hữu khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn tốc độ huy động. Trong khi đó, yêu cầu kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp so với năm 2025.

KBSV cho rằng lãi suất huy động có khả năng đã tiến gần vùng đỉnh, nhưng vẫn có thể duy trì ở mức cao trong quý 3 trước khi hạ nhiệt từ đầu quý 4 nếu các điều kiện về lạm phát, tỷ giá, giải ngân đầu tư công và thanh khoản cải thiện.

VCBS Research cũng nhận định mặt bằng huy động đã bước sang một giai đoạn mới khi lãi suất tăng trong nửa đầu năm, chủ yếu do tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Các ngân hàng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để thu hút tiền gửi, qua đó bảo đảm nguồn vốn cho hoạt động cho vay.

Trong bối cảnh đó, CASA sẽ trở thành một trong những “mặt trận” quan trọng nhất. Ngân hàng nào duy trì được nguồn tiền gửi thanh toán lớn sẽ có lợi thế về chi phí vốn và dư địa bảo vệ biên lợi nhuận. Ngược lại, những nhà băng phụ thuộc nhiều hơn vào tiền gửi có kỳ hạn sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí vốn lớn hơn nếu mặt bằng huy động tiếp tục neo cao.

VCBS Research cho rằng Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng chưa điều chỉnh các mức lãi suất điều hành trong nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, nếu tín dụng tiếp tục tăng trưởng trên 15%, nhu cầu huy động vốn vẫn ở mức cao.

Điều đó đồng nghĩa cuộc đua giành nguồn vốn giá rẻ chưa thể hạ nhiệt. Khi dòng tiền của khách hàng ngày càng nhạy cảm với chênh lệch lợi suất, CASA sẽ không còn là lợi thế dễ dàng duy trì như trước.

Các ngân hàng sẽ phải cạnh tranh không chỉ bằng lãi suất, mà còn bằng hệ sinh thái thanh toán, dịch vụ số và khả năng giữ chân dòng tiền trong tài khoản của khách hàng.