Cao nguyên Di Linh: Từ thủ phủ cà phê kỳ vọng thành 'thung lũng AI xanh'

Cao nguyên Di Linh có độ cao trung bình 1.000 m so với mặt biển

Mơ chạm ngõ công nghệ cao

Nhiều thập kỷ qua, khi nhắc đến Di Linh, du khách và nhà đầu tư thường mặc định đây là vùng đệm, là trạm dừng chân trên hành trình đến với Đà Lạt, hoặc đơn thuần chỉ là một vùng đất nông sản. Những đồi chè xanh mướt và những nông trại cà phê robusta thơm lừng là đặc sản vùng này.

Bức tranh kinh tế của vùng cao nguyên này đang đứng trước hi vọng về một sự chuyển mình mạnh mẽ sau khi được chọn để tổ chức hội thảo quốc tế “Chiến lược và tầm nhìn mới cho phát triển cao nguyên Di Linh”. Hội thảo nhằm hướng tới việc tìm kiếm ý tưởng và các luận cứ khoa học để định vị Di Linh trở thành một đô thị hiện đại, đồng bộ, đón đầu làn sóng đầu tư vào nông nghiệp thông minh.

Tại hội thảo, các chuyên gia đầu ngành đã phác thảo một lộ trình đầy tham vọng cho vùng đất này. Theo đó, Di Linh được định vị không chỉ để “khác biệt”, mà còn để trở thành vùng đất phát triển bền vững và đột phá dựa trên nền tảng công nghệ.

Một góc trung tâm xã Di Linh, nằm dọc quốc lộ 20

Cơ hội biến đồng ruộng thành “mỏ dữ liệu” cho AI

Trong đồ án quy hoạch vùng huyện đến năm 2035 và tầm nhìn 2050, các nhà quy hoạch đã nêu nhiều ý tưởng, trong đó nổi bật là đề xuất các điểm cốt lõi để Di Linh bứt phá, biến đồng ruộng thành “mỏ dữ liệu” cho AI.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng - Tổng Giám đốc EnCity, đơn vị tư vấn chiến lược hàng đầu về giải pháp đô thị đã đưa ra nhận định mang tính “khai sáng” cho vùng đất này: “Cơ hội của Di Linh nằm ở sự kết hợp giữa nông nghiệp và đô thị. Trong 10 - 20 năm tới, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa sẽ luồn lách vào mọi ngóc ngách của đời sống. Khi đó, yếu tố quyết định tốc độ đổi mới sáng tạo chính là ai sở hữu nguồn năng lực tính toán rẻ nhất, ổn định nhất và xanh nhất”.

Khác với các ngành công nghiệp khác, AI trong nông nghiệp cần một lượng dữ liệu thực địa khổng lồ. Di Linh sở hữu một kho dữ liệu mà không phòng thí nghiệm trong nhà kính nào có được, đó là sự đa dạng về thổ nhưỡng, nguồn nước, vi khí hậu, sinh học cây trồng, vật nuôi và quy trình canh tác thực tế.

Đây chính là “mỏ vàng” để huấn luyện các thuật toán, giúp tối ưu hóa chuỗi giá trị nông nghiệp, để trở thành một trung tâm huấn luyện AI xanh. Ông Dũng nhấn mạnh: “Di Linh nên chọn trở thành một "Living Lab" (phòng thí nghiệm sống). Đây sẽ là nơi các ý tưởng về công nghệ nông nghiệp được thai nghén, thử nghiệm và ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn trước khi nhân rộng ra thế giới”.

Định vị khác biệt

Để hiện thực hóa tầm nhìn biến cao nguyên đất đỏ Di Linh thành một “thung lũng công nghệ” kiểu mẫu, chuyên gia quy hoạch đô thị Nguyễn Đỗ Dũng đã đề xuất 6 nguyên tắc cốt lõi làm kim chỉ nam cho quy hoạch vùng Di Linh. Theo đó, ông Dũng gợi ý địa phương cần ưu tiên phát triển nông nghiệp tuần hoàn tích hợp AI và tận dụng công nghệ để tôn vinh giá trị bản sắc tự nhiên thay vì bê tông hóa. Nền tảng của sự thay đổi này nằm ở việc xây dựng hạ tầng thông minh, bao gồm internet tốc độ cao, logistics hiện đại và năng lượng sạch, kết hợp với một cơ chế quy hoạch linh hoạt, cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất đa năng để thích ứng với tốc độ của nền kinh tế số.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đề xuất, yếu tố then chốt để vận hành bộ máy này chính là việc trao quyền cho một tổ chức điều phối đủ năng lực để trải thảm đỏ thu hút đầu tư, đồng thời quy hoạch xây dựng một môi trường sống chất lượng cao nhằm giữ chân đội ngũ nhân tài và các chuyên gia tài năng.

Câu hỏi lớn đặt ra là “điều gì khiến nhà đầu tư chọn Di Linh thay vì Đà Lạt hay Bảo Lộc? Câu trả lời của rất nhiều chuyên gia đó là cần phải chuyên biệt hóa. Nếu Đà Lạt là trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, Bảo Lộc là đô thị công nghiệp, thì Di Linh sẽ là Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D).

Theo các chuyên gia quy hoạch, chỉ có sự định vị này mới có thể mở ra cánh cửa cho một làn sóng đầu tư mới. Khi đó, đối tượng mục tiêu của Di Linh không phải là khách du lịch ngắn ngày, mà là các tập đoàn công nghệ lớn đang tìm nơi đặt trung tâm dữ liệu xanh và khu thử nghiệm IoT, các Startup Agri-tech cần môi trường thực tế để hoàn thiện sản phẩm, các nhà đầu tư bất động sản sinh thái muốn xây dựng nơi ở cho cộng đồng chuyên gia, kỹ sư chất lượng cao...

Chìa khóa của thành công

Mọi ý tưởng quy hoạch dù hay đến đâu cũng sẽ mãi nằm trên giấy nếu thiếu đi quyết tâm chính trị. Di Linh đang có được sự quan tâm, định hướng từ lãnh đạo tỉnh. Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười đã nhiều lần phát biểu, khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Tại hội thảo, ông cũng một lần nữa nhấn mạnh việc ứng dụng khoa học - công nghệ để nâng cao giá trị nông sản. Chiến lược phát triển đô thị xanh, bền vững, thu hút đầu tư chất lượng cao vào nông nghiệp thông minh hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển trong tương lai của tỉnh Lâm Đồng.

Vì vậy, Di Linh đang đứng trước cơ hội vàng để định hình tương lai. Một mô hình đô thị vệ tinh độc đáo, một “thung lũng silicon xanh” giữa lòng cao nguyên xanh, đó là giấc mơ lớn nhưng hoàn toàn có cơ sở. Với những gợi mở táo bạo từ các chuyên gia và sự quyết tâm của chính quyền, kỳ vọng thập kỷ tới sẽ là thời điểm Di Linh lột xác, chuyển mình trở thành điểm sáng trên bản đồ đầu tư công nghệ cao của Việt Nam.

Nguyễn Nghĩa .