Cần xử lý nghiêm hành vi bỏ rơi trẻ em

Trẻ bị bỏ rơi ngay lề đường, trong rừng

Cuối tháng 7, UBND xã Quảng Sơn (Lâm Đồng) thông báo tìm cha, mẹ đẻ cho một trẻ sơ sinh bị bỏ rơi.

Theo nhà chức trách, cháu bé khoảng 7 ngày tuổi, nặng khoảng 3 kg được người dân bon N’Ting, xã Quảng Sơn phát hiện kèm theo tờ giấy với nội dung: “Vì hoàn cảnh khó khăn nên tôi không nuôi bé được. Nhờ cô Thủy gieo duyên cho bé có nơi nương tựa”.

Cũng khoảng thời gian này, UBND xã Ka Đô (Lâm Đồng) ra thông báo, tìm thân nhân cho một cháu bé bị bỏ rơi bên đường.

Chính quyền địa phương cho biết, nhờ phát hiện kịp thời nên sức khỏe của cháu bé không bị ảnh hưởng. Sau khi kiểm tra y tế, cháu bé được giao tạm cho một hộ dân chăm sóc. Địa phương kêu gọi người thân của nạn nhân thay đổi suy nghĩ, quay về đón cháu bé.

Một trẻ nhỏ được phát hiện bị bỏ rơi và đã tử vong bên đường

Thế nhưng, không phải vụ việc trẻ sơ sinh bị bỏ rơi nào cũng được phát hiện kịp thời. Chỉ chưa đầy 1 tháng, cơ quan chức năng phát hiện 2 trường hợp trẻ sơ sinh bị bỏ rơi nhưng đã tử vong, thậm chí có trường hợp đã tử vong lâu ngày.

Liên tiếp những vụ việc liên quan đến trẻ bị bỏ rơi khiến dư luận bức xúc. Tất cả đều đặt ra câu hỏi nhức nhối: Vì sao những sinh linh bé nhỏ lại trở thành nạn nhân bị chối bỏ? Quy định của pháp luật đã đủ sức răn đe, ngăn chặn triệt để hành vi bỏ rơi trẻ sơ sinh?

Xử lý trách nhiệm về hành vi bỏ rơi trẻ

Phía sau mỗi đứa trẻ bị bỏ rơi có thể là những câu chuyện riêng như mang thai ngoài ý muốn, áp lực kinh tế, định kiến xã hội, sự thiếu hiểu biết pháp luật… Tuy nhiên, dù với bất kỳ lý do nào, việc bỏ rơi trẻ em là điều cần phải lên án.

Việc bỏ rơi trẻ em không chỉ xâm phạm nghiêm trọng quyền được sống, được chăm sóc và bảo vệ của trẻ, mà còn phản ánh sự vô trách nhiệm của người bỏ rơi, làm băng hoại các giá trị đạo đức và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Theo quy định tại Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016, hành vi bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em là những hành vi bị nghiêm cấm. Do đó, người có hành vi vứt bỏ con sẽ có những chế tài xử lý cụ thể.

Tương tự, Điều 22 Nghị định số 98/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định mức xử phạt vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em. Trong đó nêu rõ, cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em có hành vi cố ý bỏ rơi trẻ em (nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) sẽ bị phạt tiền từ 20 - 25 triệu đồng.

Tờ giấy với nội dung sơ sài được bỏ lại cùng một trẻ sơ sinh ở xã Quảng Sơn

Tuy nhiên, trong những sự việc nêu trên, có 2 trường hợp trẻ sơ sinh được phát hiện tử vong. Đây có thể là căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội vứt bỏ con mới đẻ theo quy định tại khoản 2 Điều 124 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017.

Luật sư Nguyễn Thanh Huy, Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng nêu quan điểm, trước hết cần coi hành vi bỏ rơi trẻ em, bỏ rơi con đẻ là hành vi trái với đạo đức, đi ngược các giá trị nhân đạo và trách nhiệm làm cha, làm mẹ. Hành vi này đã xâm phạm nghiêm trọng quyền được sống, quyền được chăm sóc, giáo dưỡng của trẻ em.

Theo luật sư Huy, pháp luật Việt Nam đã có những quy định đầy đủ để xử lý hành vi bỏ rơi trẻ em, từ chế tài hành chính đến trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của vụ việc.

Trường hợp người mẹ do ảnh hưởng nặng nề của tư tưởng lạc hậu hoặc trong hoàn cảnh khách quan đặc biệt mà vứt bỏ con mới đẻ trong phạm vi đến 7 ngày tuổi, dẫn đến hậu quả đứa trẻ tử vong thì theo khoản 2 Điều 124 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Đối với những trường hợp bình thường khác như: người bỏ rơi trẻ là người cha, người nuôi dưỡng hoặc người mẹ không lâm vào hoàn cảnh khó khăn đặc biệt, hoặc đứa trẻ bị bỏ rơi đã trên 7 ngày tuổi… dẫn đến hậu quả đứa trẻ tử vong, thì người bỏ rơi trẻ sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội Giết người dưới 16 tuổi. Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự, khung hình phạt cao nhất là tử hình.

Trường hợp đứa trẻ bị bỏ rơi bị tổn hại về sức khỏe hoặc bị thương tích trên thân thể thì người bỏ rơi trẻ sẽ bị xử lý về tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Hình phạt cao nhất đối với tội danh này là chung thân.

Thực tế, thời gian qua, tại một số địa phương, cơ quan chức năng đã xem xét xử lý hình sự đối với các trường hợp bỏ rơi trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, để ngăn chặn hiệu quả tình trạng này, ngoài chế tài xử lý, cần đẩy mạnh các giải pháp phòng ngừa từ sớm.

Đặc biệt chính quyền, đoàn thể cần chú trọng tới việc tăng cường tuyên truyền pháp luật để nâng cao nhận thức về quyền của trẻ em, trách nhiệm của cha mẹ, người nuôi dưỡng.

Trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh cần được bảo vệ, chăm sóc và bảo đảm các điều kiện an toàn để phát triển toàn diện (Ảnh minh họa)

Mới đây, UBND tỉnh Lâm Đồng đã có Công văn số 11577/UBND-KGVX ngày 17/7 yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường thực hiện đồng bộ các giải pháp bảo vệ trẻ em. Trong đó, chú trọng xây dựng môi trường học tập an toàn; phòng, chống xâm hại, bạo lực, đuối nước; nâng cao kỹ năng làm cha mẹ, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ; đồng thời rà soát, hỗ trợ kịp thời trẻ em có nguy cơ bị xâm hại, bảo đảm mọi trẻ em được sống trong môi trường an toàn.

Dương Phong