Cẩn trọng với thuốc đông y “gia truyền” trên mạng

Trang facebook tạo dựng hình ảnh “lương y”, tên tuổi giả, câu chuyện giả để bán thuốc đông y không bảo đảm, ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng.

Mắc bệnh viêm khớp mãn tính nhiều năm, bà Nguyễn Thị Nhung, ở xã Ngọc Sơn, thường xuyên phải chịu những cơn đau nhức kéo dài. Trong lúc tìm kiếm phương pháp điều trị, bà tình cờ xem được quảng cáo về một loại thuốc đông y trên mạng xã hội. Tin vào những lời giới thiệu, bà tìm đến một “ông lang” để khám, bắt mạch và bốc thuốc. Sau khi kê đơn, người này bán cho bà Nhung 20 thang thuốc để sắc uống. Tin tưởng đây là thuốc đông y, bà sử dụng theo hướng dẫn. Tuy nhiên, uống được khoảng 10 thang, sức khỏe bà bắt đầu có những biểu hiện bất thường. Cơ thể ngày càng mệt mỏi, sút cân, vàng da, vàng mắt, ăn uống không ngon miệng. Lo lắng trước tình trạng sức khỏe của mẹ, các con đưa bà đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả xét nghiệm cho thấy bà bị tăng men gan cấp.

Thời gian gần đây, chỉ cần tìm kiếm trên mạng xã hội, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt quảng cáo về các loại thuốc được giới thiệu có thể điều trị bệnh xương khớp, viêm xoang, đau dạ dày, mất ngủ... với những lời cam kết như “hiệu quả tức thì”, “không tái phát”, “chữa khỏi hoàn toàn”. Đánh vào tâm lý “có bệnh thì vái tứ phương”, nhất là với những người mắc bệnh mãn tính, nhiều đối tượng đã tìm cách tạo dựng hình ảnh “lương y”, thậm chí sử dụng tên tuổi giả, câu chuyện giả để tăng độ tin cậy cho sản phẩm.

Điển hình như gần đây, một vụ án vừa được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh phát hiện cho thấy thủ đoạn sản xuất, buôn bán thuốc giả ngày càng tinh vi, lợi dụng chính nhu cầu chữa bệnh của người dân để trục lợi. Cụ thể, ngày 28/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can gồm Huỳnh Văn Mẩn, Nguyễn Thị Bích Phương và Nguyễn Thị Kim Thoa về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh” theo Điều 194 Bộ luật Hình sự. Cơ quan điều tra đã thực hiện lệnh tạm giam đối với Huỳnh Văn Mẩn và Nguyễn Thị Kim Thoa; áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Nguyễn Thị Bích Phương do đang nuôi con nhỏ.

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ khoảng năm 2020, vợ chồng Huỳnh Văn Mẩn và Nguyễn Thị Bích Phương, trú tại xã Tân Long, tỉnh Đồng Tháp, đã nắm bắt nhu cầu của người mắc bệnh xương khớp, viêm xoang để sản xuất, buôn bán các sản phẩm được quảng cáo như thuốc đông y. Để tạo vỏ bọc, các đối tượng tự mua nguyên liệu, in tem nhãn giả, sử dụng tên những “lương y” không có thật như Nguyễn Văn Sáu, Đỗ Thái Nam. Sau đó, Mẩn mua hỗn hợp thuốc tân dược gồm paracetamol, dexamethasone, chlorpheniramine và các loại vitamin từ Nguyễn Thị Kim Thoa, trú tại xã Chợ Mới, tỉnh An Giang. Các loại tân dược này được Mẩn tự ý pha trộn với bột đông y theo tỷ lệ tự tính, sau đó đóng gói thành thuốc dạng viên và dạng bột để đưa ra thị trường.

Điều đáng nói, hoạt động sản xuất và tiêu thụ chủ yếu được tổ chức trên không gian mạng. Các đối tượng lập nhiều fanpage, facebook để quảng cáo, tư vấn, bán và chuyển phát sản phẩm đến người tiêu dùng tại nhiều địa phương. Đồng thời, sản phẩm còn được phân phối sỉ cho các đầu mối trung gian, trong đó có một số đối tượng tại Thanh Hóa. Khám xét khẩn cấp các địa điểm liên quan, lực lượng công an thu giữ hơn 1 tấn nguyên liệu, 50kg bột tân dược xay sẵn, hơn 100.000 sản phẩm hoàn thiện cùng hệ thống máy trộn, máy sấy và máy đóng gói. Kết quả giám định của Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an, xác định toàn bộ các mẫu sản phẩm thu giữ đều chứa acetaminophen, dexamethasone và chlorpheniramine. Trong đó, dexamethasone và chlorpheniramine thuộc danh mục chất cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo quy định của Bộ Y tế. Vụ án đang được Công an tỉnh Thanh Hóa tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ toàn bộ đường dây và xử lý các đối tượng liên quan theo quy định pháp luật.

Từ vụ việc trên có thể thấy, thuốc giả không nhất thiết xuất hiện dưới hình thức những sản phẩm được đóng gói sơ sài. Với việc tận dụng mạng xã hội, các đối tượng có thể tạo dựng hình ảnh, chạy quảng cáo, tư vấn trực tuyến và giao hàng đến tận tay người mua, khiến người tiêu dùng rất khó nhận biết đâu là thuốc thật, đâu là sản phẩm giả. Đáng lo ngại hơn, người sử dụng thường không biết chính xác sản phẩm mình mua có những thành phần gì, hàm lượng bao nhiêu và được sản xuất theo quy trình nào. Trước thực tế trên, người dân cần nâng cao cảnh giác khi mua các sản phẩm được quảng cáo là thuốc đông y, thuốc cổ truyền, thuốc gia truyền trên mạng xã hội. Những lời giới thiệu có tính chất phóng đại như “chữa bách bệnh”, “khỏi hoàn toàn, không tái phát”, “hiệu quả sau vài ngày”... đều là những dấu hiệu cần thận trọng. Người dân cũng không nên tin tưởng tuyệt đối vào hình ảnh người nổi tiếng, các tài khoản tự xưng “lương y” hay những phản hồi được đăng tải trên mạng để quyết định sử dụng thuốc.