Cần thêm chính sách phát triển nhà ở xã hội

Người lao động “đỏ mắt” tìm nhà

Gia đình chị Nguyễn Thị Lai (sinh năm 1994) và anh Trần Văn Tuấn (sinh năm 1991) đã có hơn 10 năm làm việc tại Hà Nội. Anh Tuấn làm công nhân kỹ thuật ở Khu công nghiệp Bắc Thăng Long. Hiện tại, hai vợ chồng thuê trọ tại phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Qua quá trình làm việc, hai vợ chồng có để dành được hơn 1 tỷ đồng. Dự định mua căn hộ thuộc dự án nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội nhưng đầu năm 2023, gia đình anh chị vẫn chưa tìm được dự án nào. Trong khi đó, giá căn hộ thương mại tăng cao nên vợ chồng anh chị đành gác lại giấc mơ có căn hộ riêng.

Khu nhà ở xã hội ở phường Đông Ngạc, quận Bắc Từ Liêm. Nguồn: ITN

Với anh Đỗ Đình Vạn (Thanh Hóa) đang làm việc tại một công ty truyền thông cũng vậy! Mặc dù đã bám trụ ở TP. Hà Nội gần 20 năm, nhưng đến nay, vợ chồng anh vẫn phải thuê phòng trọ vì rất khó tìm mua được một căn hộ có giá hợp lý để ổn định cuộc sống. “Thu nhập của vợ, chồng tôi khoảng 20 triệu/tháng, nhưng chi phí thuê nhà rồi sinh hoạt hàng tháng cũng gần hết, nếu mua nhà gần trung tâm tầm 3 - 5 tỷ đồng trở lên thật quá khả năng” - anh Vạn chia sẻ.

Gia đình chị Lai và gia đình anh Vạn chỉ là 2 trong số hàng nghìn người lao động không có đủ khả năng mua nhà và không tìm được những căn hộ phù hợp với điều kiện kinh tế, công việc. Theo thống kê từ các địa phương, tại các khu công nghiệp, khu chế xuất mới có khoảng 5% số công nhân được ở nhà do doanh nghiệp sử dụng lao động, chính quyền và tổ chức đoàn thể đầu tư xây dựng. Số còn lại chưa có chỗ ở hoặc đang phải thuê nhà ở tạm bợ. Đặc biệt, khoảng 95% số công nhân ngoại tỉnh làm việc tại các khu công nghiệp tập trung trên cả nước phải thuê nhà trọ của tư nhân.

Khan hiếm nguồn cung nhà ở xã hội

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội mới chỉ đạt 7,79 triệu mét vuông/12,5 triệu mét vuông theo yêu cầu. Cụ thể, nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp đô thị là 4,65 triệu mét vuông tương đương 93.090 căn hộ, còn nhà ở cho công nhân là 3,13 triệu mét vuông tương đương 62.700 căn hộ.

Riêng nhà ở cho công nhân, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, cả nước có khoảng 7 triệu lao động đang làm việc tại 370 khu công nghiệp, khu chế xuất trên cả nước, nhu cầu an cư lạc nghiệp của hàng triệu con người này là rất bức thiết. Thế nhưng, nhà ở phục vụ công nhân làm việc trong khu công nghiệp, khu chế xuất mới chỉ đáp ứng được khoảng hơn 30% nhu cầu.

Một trong những lý do của tình trạng nhà ở cho người thu nhập thấp “cháy hàng” là do nguồn cung cho thị trường còn khan hiếm. Năm qua, các dự án bất động sản mới được cấp phép tiếp tục giảm. Cụ thể, trong năm 2022, cả nước có 9 dự án nhà ở xã hội được cấp phép mới với quy mô 5.526 căn hộ. Đối với dự án nhà ở công nhân, trên cả nước mới có 2 dự án được cấp phép mới với quy mô 1.729 căn hộ...

Để bảo đảm thị trường bất động sản tiếp tục phát triển ổn định, an toàn, lành mạnh đáp ứng nhu cầu của người dân, nhất là người thu nhập thấp; theo Bộ Xây dựng, thời gian tới, sẽ phối hợp với các bộ, ngành chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương doanh nghiệp triển khai thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội; trong đó, lập danh mục các dự án, rà soát quỹ đất, hoàn thiện thủ tục pháp lý, lựa chọn chủ đầu tư để thực hiện các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân khu công nghiệp, cải tạo xây dựng lại chung cư cũ. Ngoài ra, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với đơn vị triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030".

Trả lời ý kiến của cử tri sau Kỳ họp thứ Tư, Quốc hội Khóa XV liên quan đến việc dành quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị để xây dựng nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đề xuất phương án bỏ quy định yêu cầu bắt buộc chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị phải dành 20% quỹ đất để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Thay vào đó, Bộ yêu cầu bổ sung quy định việc bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội là trách nhiệm của UBND cấp tỉnh. Cụ thể, UBND cấp tỉnh căn cứ vào chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương trong từng thời kỳ, phải bố trí quỹ đất dành để phát triển nhà ở xã hội.

Bình luận về đề xuất của Bộ Xây dựng, một số chuyên gia về nhà ở cho rằng dự thảo Luật Nhà ở đã đưa ra 2 chính sách đổi mới phát triển nhà ở xã hội. Một là, “chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở xã hội được dành 20% tổng diện tích đất ở trong phạm vi dự án để đầu tư xây dựng nhà ở thương mại để kinh doanh”. Hai là, “UBND cấp tỉnh có trách nhiệm trích 10% tiền sử dụng đất thu từ các dự án phát triển nhà ở thương mại, khu đô thị trên địa bàn để đầu tư xây dựng hạ tầng, giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn”. Những đổi mới chính sách như vậy rất phù hợp cho phát triển nhà ở xã hội.

Tùng Dương