Cần rèn luyện kỹ năng gì trong thời đại AI?

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra nhiều thay đổi với hệ thống giáo dục toàn cầu. Tại Việt Nam, năm học 2026-2027, giáo dục AI dự kiến cũng được triển khai tại các trường phổ thông, với nội dung cốt lõi 12 tiết mỗi lớp một năm.

Các tác giả, học giả, nhà giáo dục đã thảo luận về chủ đề trang bị kỹ năng AI cho thế hệ trẻ tại tọa đàm diễn ra tại Hà Nội, ngày 22/8.

Tọa đàm có sự tham gia của ThS Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu, dịch giả cuốn Học máy và trí tuệ con người của GS Rosemary Luckin; TS Nguyễn Tuệ Anh, TS Vương Phan Tuấn, và dịch giả Vương Trúc Anh.

Tọa đàm "Hành trang của công dân toàn cầu: Góc nhìn từ gia đình Việt sinh sống và học tập tại phương Tây", tổ chức tại Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu. Ảnh: Phan Chi.

Theo các diễn giả, trường học trên thế giới đang chứng kiến 2 thái cực khi đối diện AI: hoặc lo sợ học sinh không còn khả năng tư duy vì lạm dụng AI; hoặc quá hào hứng với tiềm năng của AI dẫn tới lạm dụng công nghệ.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của TS Vương Phan Tuấn - giảng viên cao cấp ngành Khoa học Máy tính và Học máy (Machine Learning) tại Đại học Greenwich, Vương quốc Anh - AI đang đóng vai trò thu hẹp ranh giới giữa các cấp bậc học vấn.

Nếu biết tận dụng sức mạnh của AI, người dùng có thể tiết kiệm thời gian và nỗ lực học thuật để xử lý khối lượng thông tin lớn hơn, giải quyết vấn đề thực tiễn nhanh hơn.

Các diễn giả cũng nhấn mạnh AI không thể thay thế con người, nhưng cần được sử dụng hiệu quả. Đặc biệt, các diễn giả cũng chỉ ra những kỹ năng mà con người phải rèn luyện để không bị phụ thuộc công nghệ.

Theo đó, ThS Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra cần có tư duy phản biện. Đây là kỹ năng cốt lõi để thẩm định đúng đắn trước những kết quả trả từ AI.

TS Vương Phan Tuấn cho rằng cần có kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm, bởi AI có thể xử lý dữ liệu cá nhân tốt, nhưng việc kết nối các nguồn lực xã hội và phối hợp đa chiều giữa con người vẫn là việc công nghệ không thể làm thay.

Một kỹ năng khác các diễn giả chỉ ra là khả năng giao tiếp và tư duy logic. Khả năng diễn đạt, tranh biện, tư duy hệ thống sẽ là điều kiện tiên quyết để một cá nhân có thể cộng tác hiệu quả với AI trong tương lai.

Các nhà giáo dục cũng nhấn mạnh trong kỷ nguyên AI, việc giáo dục toàn diện và bồi đắp giá trị nhân bản vẫn là điều quan trọng của giáo dục. Trong đó, giáo dục toàn diện nghĩa là học sinh có cơ hội phát triển đủ cả thể chất, tâm lý và kỹ năng, kiến thức.

Việc phát triển toàn diện giúp học sinh có cái nhìn đúng đắn về những vấn đề trong cuộc sống, từ đó biết cách đặt câu hỏi đúng và nhờ công dụng hỗ trợ giải quyết vấn đề theo cách có đạo đức.

Tọa đàm cũng là dịp giới thiệu tới độc giả những đầu sách về AI và giáo dục do công ty sách TIMES liên kết phát hành (Học máy và trí tuệ con người, AI đào tạo AI - tác giả Nguyễn Tuệ Anh và Vương Phan Tuấn, What You Need to Know About AI - dịch giả Vương Trúc Anh (Panda), AI cho phụ huynh - tác giả Phùng Hải Long...), góp phần lan tỏa tinh thần học tập suốt đời và xây dựng cộng đồng học tập trong thời đại số.