Cần không gian văn hóa mới sau sáp nhập

ĐBP - Bản Ta Pô, phường Điện Biên Phủ được thành lập trên cơ sở sáp nhập 10 bản, tổ dân phố. Với 535 hộ, 2.180 nhân khẩu, chủ yếu là người Kinh và Thái cùng sinh sống, địa bàn rộng, dân cư đông, nhu cầu sinh hoạt cộng đồng cũng lớn hơn. Tuy nhiên, cơ sở vật chất hiện có chưa theo kịp quy mô mới. Hiện bản đang sử dụng 4 nhà văn hóa cũ của các bản, tổ dân phố trước khi sáp nhập. Vốn được xây dựng cho quy mô dân cư nhỏ hơn, nay các nhà văn hóa đều trở nên chật hẹp. Không gian hạn chế khiến những cuộc họp đông người không thể tổ chức tập trung. Sinh hoạt chi bộ, họp bản phải chia thành từng cụm, sử dụng lần lượt các nhà văn hóa, vừa mất thêm thời gian, vừa khó tổ chức hoạt động chung cho toàn bản.

Nhà văn hóa thôn Hồng Cúm, xã Thanh An chật hẹp, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt cộng đồng sau sáp nhập.

Chị Nguyễn Thị Xuyên, Trưởng bản Ta Pô, phường Điện Biên Phủ chia sẻ: Nhà văn hóa nhỏ nên mỗi lần họp bản, chúng tôi phải chia ra từng cụm, tổ chức nhiều buổi. Cán bộ bản thì vất vả hơn trong việc chuẩn bị, triển khai; còn bà con cũng bất tiện vì không được tập trung sinh hoạt cùng nhau. Những hoạt động chung của cả bản vì thế cũng khó tổ chức.

Bản Tâu được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 bản: Tâu 1, Tâu 2 và Tâu 3. Trước khi sáp nhập, cả 3 bản đều chưa có nhà văn hóa. Sau sáp nhập, nhu cầu về một nơi sinh hoạt chung càng trở nên cấp thiết, nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết. Mỗi khi bản tổ chức họp, người dân phải tập trung tại gầm sàn nhà của một hộ dân. Không gian hạn chế, điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn khiến các cuộc họp và hoạt động cộng đồng như văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tuyên truyền gặp không ít khó khăn. Trong khi đó, đây là những hoạt động góp phần gắn kết người dân, nhất là trong một cộng đồng mới hình thành sau sắp xếp. Anh Lường Văn Thích, Trưởng bản Tâu bộc bạch: Sau sáp nhập, số hộ dân đông hơn, nhu cầu sinh hoạt chung nhiều hơn nhưng bản vẫn chưa có nhà văn hóa. Mỗi khi họp bản phải mượn gầm sàn nhà dân, rất bất tiện. Điều bà con mong mỏi nhất là được đầu tư nhà văn hóa để có nơi sinh hoạt chung.

Không chỉ ở bản Ta Pô hay bản Tâu, thực trạng thiếu và yếu về thiết chế văn hóa còn xuất hiện ở nhiều địa bàn. Toàn tỉnh hiện có 888 thôn, bản, tổ dân phố, trong đó khoảng 700 thôn, bản, tổ dân phố có nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng; 188 thôn, bản chưa có nhà văn hóa. Ở những thôn, bản đã có nhà văn hóa, một số công trình được xây dựng từ nhiều năm trước, diện tích nhỏ, cơ sở vật chất xuống cấp, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt của người dân. Sau sáp nhập, những hạn chế này càng rõ khi nhà văn hóa cũ phải phục vụ cộng đồng dân cư đông hơn.

Trước bất cập đó, theo kế hoạch triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về Phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh dự kiến bố trí 869 tỷ đồng cho xây dựng môi trường văn hóa, phát triển hạ tầng, cảnh quan và thiết chế văn hóa; trong đó 770 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 99 tỷ đồng vốn sự nghiệp. Đây sẽ là nguồn lực để tỉnh từng bước xây dựng mới, cải tạo, sửa chữa, nâng cấp các thiết chế văn hóa, thể thao.

Từ thực tế cơ sở, các địa phương đã rà soát hệ thống thiết chế theo quy mô dân cư mới, xác định thôn, bản cần xây mới, sửa chữa, mở rộng hoặc nâng cấp nhà văn hóa. Ông Chu Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa cho biết: Xã rà soát các thôn, bản, đánh giá nhu cầu sử dụng nhà văn hóa. Những thôn, bản chưa có nhà văn hóa, sẽ xây dựng phương án bố trí nguồn lực để đầu tư; những nhà văn hóa diện tích nhỏ, không đáp ứng nhu cầu thì xem xét sửa chữa, nâng cấp. Cùng với nguồn kinh phí của Nhà nước, xã sẽ huy động thêm nguồn lực xã hội hóa để từng bước hoàn thiện thiết chế văn hóa.

Tuy nhiên, nguồn lực ngân sách địa phương còn hạn chế so với nhu cầu thực tế; kinh phí sửa chữa, bảo trì, mua sắm trang thiết bị và tổ chức hoạt động tại cơ sở còn khó khăn, trong khi nguồn xã hội hóa chưa tương xứng với tiềm năng. Do vậy, tỉnh cần ưu tiên nguồn lực cho những nơi còn thiếu, những thiết chế không còn phù hợp với quy mô dân cư mới, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa để từng bước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và tạo dựng không gian văn hóa chung cho người dân sau sáp nhập.