Cận cảnh thả rắn về rừng

Đình Trí (21 tuổi), Minh Quân (19 tuổi) và Hải Nam (21 tuổi) là những thành viên trẻ thuộc nhóm cứu hộ và giáo dục cộng đồng về rắn tại TP.HCM. Cuối năm 2025, nhóm thực hiện chuyến tái thả rắn về rừng Mã Đà (Đồng Nai), nơi có hệ sinh thái lý tưởng cho các loài bò sát sinh sôi. Thả rắn về rừng không chỉ giúp cân bằng chuỗi thức ăn mà còn hỗ trợ kiểm soát các loài gặm nhấm mang mầm bệnh, bảo vệ gián tiếp cho sức khỏe cộng đồng.

Một cá thể rắn hổ ngựa được thả về Khu bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai. Theo anh Quang Trung, Phó Trưởng Phòng Bảo tồn Thiên nhiên và Hợp tác, ý thức người dân đã có sự chuyển biến tích cực: "Nếu trước đây thấy rắn là lập tức tiêu diệt, thì nay nhiều người đã bình tĩnh gọi cứu hộ. Sự thay đổi này giúp cộng đồng hiểu đúng về tập tính và vai trò của rắn trong hệ sinh thái".

Đình Trí đang kiểm tra tập tính của một cá thể rắn hổ ngựa trước khi thả về tự nhiên. Theo Trí, đây là loài có chiến thuật tự vệ đặc biệt bằng cách giả chết khi cảm thấy bị đe dọa cực độ. “Nếu việc phản kháng không còn an toàn, chúng sẽ nằm im bất động để đánh lừa kẻ thù. Tùy vào đặc tính từng con, có cá thể sẽ giả chết ngay lập tức, nhưng cũng có con hung dữ sẽ phản kháng quyết liệt trước khi chuyển sang trạng thái nằm im để thoát thân”, Trí chia sẻ.

Các cá thể rắn sau khi cứu hộ được phân loại vào từng hộp nhựa có lót dăm gỗ, đảm bảo môi trường khô ráo và thông thoáng trước khi tái thả. Nhóm luôn trang bị bộ dụng cụ chuyên dụng tiêu chuẩn bao gồm cây móc, gậy định vị, túi lưới và hộp vận chuyển. Việc kết hợp các thiết bị hỗ trợ này cùng găng tay bảo hộ dày giúp ngăn ngừa tối đa rủi ro tai nạn rắn cắn, đảm bảo an toàn sinh học cho cả người thực hiện và cộng đồng xung quanh.

Các cá thể rắn được đặt trong túi lưới hoặc hộp chuyên dụng nhằm cách ly tác động ngoại cảnh và duy trì trạng thái ổn định trước khi tái thả. Quy trình này cho phép nhóm dễ dàng quan sát, kiểm soát sức khỏe con vật, đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người vận chuyển.

Nhóm cứu hộ thực hiện quy trình tái thả một cá thể rắn lục đuôi đỏ về hệ sinh thái rừng Mã Đà. Đối với loài có độc lực mạnh, việc duy trì khoảng cách an toàn bằng gậy móc chuyên dụng là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn sinh học. Hải Nam (phải) chia sẻ: "Bất kỳ loài động vật nào cũng là một mắt xích trong tự nhiên và rắn cũng vậy, nên có cái nhìn công bằng với chúng".

Việc tái thả rắn giúp khôi phục mắt xích kiểm soát sinh học quan trọng trong tự nhiên. Dưới góc độ y tế dự phòng, rắn là "thiên địch" quan trọng nhất giúp kiểm soát quần thể các loài gặm nhấm - nguồn vật chủ trung gian truyền nhiễm nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Bên cạnh đó, nọc rắn là nguồn nguyên liệu quý để chiết xuất các loại thuốc điều trị bệnh. Sự hiện diện của chúng chính là bảo chứng cho một hệ sinh thái cân bằng và an toàn cho sức khỏe con người.

Trong đợt tái thả, đội cứu hộ của bạn trẻ ở TP.HCM thực hiện tái thả 9 cá thể rắn gồm 3 cá thể rắn lục kim, 3 cá thể rắn hổ hành, 1 cá thể rắn bồng chì, 1 cá thể rắn hổ ngựa và 1 cá thể rắn lục đuôi đỏ.

Cận cảnh cá thể rắn lục đuôi đỏ, loài rắn độc phổ biến tại khu vực phía Nam. Chúng thường được tái thả tại những vùng có độ ẩm cao, nhiều bụi cây thấp để đảm bảo môi trường sống tự nhiên. Đình Trí khẳng định: “Không có khoảng cách nào là tuyệt đối an toàn khi tiếp xúc với rắn độc, chỉ có sự cẩn trọng mới giúp mình an toàn”. Tùy thuộc vào loài và kích thước cơ thể, khoảng cách an toàn sẽ thay đổi, do đó người cứu hộ luôn phải duy trì sự thận trọng tối đa khi tiếp cận để tránh những rủi ro về y tế.

Hàng ngày, nhóm liên tục nhận được yêu cầu cứu hộ từ người dân TP.HCM khi phát hiện rắn xâm nhập không gian sống. Điển hình, Minh Phú (thành viên sáng lập) vừa trực tiếp xử lý một con rắn chàm quạp (rắn lục nưa) tại khu vực Núi Nhỏ (Vũng Tàu). Chàm quạp là rắn cực độc, nọc của chúng có khả năng gây hoại tử mô diện rộng và rối loạn đông máu nghiêm trọng, dẫn đến nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng nề nếu không được cấp cứu kịp thời bằng huyết thanh kháng độc đặc hiệu.

Sắc Xanh