Cạm bẫy 'ngọt ngào' trong không gian ảo

Những "vòi bạch tuộc" trong bóng tối

Sự bùng nổ của mạng xã hội trong những năm gần đây đã mở ra không gian kết nối chưa từng có, nơi con người có thể trò chuyện, học tập, làm việc và giải trí chỉ bằng một cú chạm màn hình. Thế nhưng, phía sau lớp vỏ hào nhoáng ấy lại tồn tại những "hội nhóm kín" hoạt động âm thầm như một "thế giới ngầm" đầy hiểm họa. Ở đó, những lời mời gọi tưởng chừng vô hại có thể dẫn đến lừa đảo, dàn xếp ẩu đả, thậm chí giăng bẫy tình dục và tống tiền. Tất cả diễn ra lặng lẽ nhưng sục sôi, trở thành nguồn cơn của những hệ lụy nghiêm trọng, trực tiếp đầu độc và gieo rắc mầm mống tội phạm trong một bộ phận giới trẻ.

"Có cùng sở thích", "chia sẻ nỗi buồn", hay đơn giản chỉ vì tò mò - đó là cách không ít người trẻ bước chân vào những góc khuất của không gian mạng. Đặc biệt, với các nền tảng có tính bảo mật cao như Telegram hay Discord, chế độ ẩn danh và tính năng tự hủy tin nhắn vô tình trở thành "lá chắn" giúp các hành vi lệch lạc được che giấu kỹ càng, khiến phụ huynh khó phát hiện.

Chị Nguyễn Thị T.V. (ngụ quận Tân Bình, TP.HCM) vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhắc đến câu chuyện của con trai mình. Cậu bé 15 tuổi vốn ngoan ngoãn, bỗng trở nên bồn chồn, học hành sa sút và thường xuyên xin ra ngoài vào ban đêm với nhiều lý do khó hiểu. Linh cảm có điều bất thường, chị âm thầm theo dõi và phát hiện con lén gặp một người đàn ông lạ mặt, cùng đến các quán bar và tụ điểm ăn chơi.

Khi đối diện với bằng chứng, cậu bé mới thú nhận đã tham gia một nhóm kín trên mạng xã hội vì tò mò. Tại đây, em quen người đàn ông kia - ban đầu nói chuyện lịch sự, quan tâm như một người anh. Sau một thời gian tạo dựng lòng tin, người này cho tiền, hứa hẹn giúp em trở thành người mẫu vì "có ngoại hình đẹp". Tin lời, cậu bé đồng ý chụp một số hình ảnh nhạy cảm.

Tràn lan các hội nhóm độc hại trên mạng xã hội

Chính những bức ảnh ấy trở thành "sợi dây tròng cổ". Người đàn ông bắt đầu lộ rõ bộ mặt thật, ép em đi giao "hàng cấm" cho các tụ điểm. Nếu không nghe lời, hắn đe dọa phát tán hình ảnh lên mạng. Từ một phút nhẹ dạ, cậu thiếu niên bị đẩy vào vòng xoáy tội lỗi và sợ hãi, sống trong tâm trạng hoang mang, ám ảnh.

Không chỉ dừng ở những cái bẫy tình dục tinh vi, các nhóm kín còn là nơi dàn xếp những cuộc ẩu đả ngoài đời thực. Ngày 19-1, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thái Nguyên cho biết đã khởi tố 11 bị can là học sinh về tội gây rối trật tự công cộng. Trước đó, do mâu thuẫn cá nhân, hai thanh thiếu niên đã lập nhóm kín trên mạng xã hội để hẹn ngày "giải quyết".

Hàng chục học sinh trung học phổ thông tại các xã Chợ Đồn, Yên Thịnh, Nam Cường (Thái Nguyên) bị lôi kéo tham gia. Các em mang theo dao nhọn, phóng lợn, gậy sắt, đinh ba, vỏ chai thủy tinh; điều khiển xe máy rượt đuổi, ném vỏ chai vào nhau trên nhiều tuyến đường, gây mất an ninh trật tự nghiêm trọng. Đáng nói, sau khi hỗn chiến, các nhóm vẫn tiếp tục vào nhóm kín để lôi kéo thêm người. Khi cơ quan chức năng lần theo dấu vết, toàn bộ nội dung trao đổi đã bị xóa sạch nhờ tính năng tự hủy.

Những "vòi bạch tuộc" của thế giới ngầm trên mạng xã hội cứ thế vươn dài, siết chặt vào sự bồng bột, hiếu thắng và thiếu kỹ năng sống của tuổi trẻ.

Từ "việc nhẹ lương cao" đến vòng xoáy nợ nần

Không chỉ đánh vào tâm lý tò mò hay sĩ diện, các hội nhóm kín còn khai thác triệt để khát khao kiếm tiền nhanh của người trẻ. Anh Trần Minh T. (ngụ TP. Thủ Đức) là một trong những nạn nhân của chiêu trò này.

Thông qua một nhóm có tên "Việc làm thêm sinh viên Sài Gòn", anh T. được tài khoản "Hoàng Pro" mời chào làm cộng tác viên chốt đơn ảo cho các sàn thương mại điện tử để hưởng hoa hồng. Ban đầu, với những đơn hàng vài trăm nghìn đồng, anh nhận lại tiền gốc và tiền lãi đầy đủ, nhanh chóng. Niềm tin được xây dựng từng bước.

Khi đã "cắn câu", anh được mời vào nhóm kín "VIP" với những nhiệm vụ có giá trị hàng chục triệu đồng. Tại đây, các đối tượng liên tục viện cớ "sai cú pháp", "hệ thống lỗi", "chưa đủ điều kiện rút tiền" để yêu cầu anh nộp thêm tiền mới được hoàn vốn. Sợ mất số tiền đã bỏ ra, anh T. tiếp tục vay mượn, thậm chí tìm đến các ứng dụng tín dụng đen được quảng cáo ngay trong nhóm.

Chỉ trong một tuần, số nợ chồng chất lên đến hơn 100 triệu đồng. Khi anh không còn khả năng xoay xở, các tài khoản kia lập tức ẩn danh, khóa nhóm, biến mất. Thứ còn lại là những cuộc gọi đòi nợ dồn dập, lời đe dọa từ các đối tượng cho vay nặng lãi và một tương lai mờ mịt.

Từ "việc nhẹ lương cao", anh T. rơi vào vòng xoáy nợ nần và khủng hoảng tinh thần. Cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà còn là danh dự, sự bình yên của cả gia đình.

Đến "ham vui" trở thành... vực thẳm

Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp tham gia nhóm kín chỉ vì "cho vui", "xem thử có gì”, nhưng lại bị cuốn theo những hành vi vi phạm pháp luật lúc nào không hay. Trong vụ việc tại Thái Nguyên, không ít học sinh thừa nhận ban đầu chỉ tò mò, được mời vào nhóm rồi "đi theo cho biết", "góp vui cùng bạn bè”. Thế nhưng, chỉ một lần bốc đồng, các em đã phải đối diện với vòng tố tụng, nguy cơ mang tiền án khi chưa kịp trưởng thành.

Theo một chuyên gia an ninh mạng, điểm nguy hiểm của "thế giới ngầm" trên mạng xã hội không nằm ở nội dung công khai mà ở cơ chế thao túng tâm lý. Các đối tượng thường xây dựng lòng tin trước, tạo cảm giác thân thuộc, được thấu hiểu. Khi nạn nhân dần chia sẻ nhiều hơn, phụ thuộc nhiều hơn, chúng mới từng bước kiểm soát, cô lập khỏi gia đình và bạn bè ngoài đời thực. Đến lúc nhận ra mình bị dẫn dắt, nhiều người đã lún quá sâu.

Trong môi trường ảo, ranh giới đúng - sai, thật - giả trở nên mong manh. Một lời khen có thể là cái bẫy. Một nhóm trò chuyện có thể là nơi khởi phát của bạo lực. Một cơ hội kiếm tiền có thể là cánh cửa dẫn đến nợ nần, thậm chí tội phạm.

Mạng xã hội tự thân không xấu. Nó chỉ trở nên nguy hiểm khi bị lợi dụng bởi những kẻ trục lợi và khi người sử dụng thiếu kỹ năng tự bảo vệ. Trong bối cảnh các hội nhóm kín ngày càng hoạt động tinh vi, có tổ chức theo mô hình phân tầng, với kẻ cầm đầu ẩn danh và những "chân rết" chuyên đi lôi kéo, việc trang bị kiến thức và kỹ năng số cho người trẻ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Thanh thiếu niên cần được giáo dục về an toàn không gian mạng, kỹ năng nhận diện lừa đảo, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và đặc biệt là bản lĩnh nói "không" trước những lời mời gọi hấp dẫn nhưng mơ hồ. Mỗi cú nhấp chuột cần đi kèm sự tỉnh táo.

Về phía gia đình, sự quan tâm không thể chỉ dừng ở việc kiểm soát thiết bị hay thời gian sử dụng mạng. Điều quan trọng hơn là lắng nghe, trò chuyện và đồng hành. Khi con trẻ có niềm tin để chia sẻ những băn khoăn, cám dỗ hay sai lầm, các em sẽ bớt tìm đến "cộng đồng ảo" như một nơi trú ẩn.

Những vụ việc đã xảy ra là lời cảnh báo rõ ràng: hậu quả của việc sa vào "thế giới ngầm" trên mạng xã hội không chỉ là thiệt hại vật chất mà còn là tổn thương tâm lý lâu dài, thậm chí là vết trượt pháp lý đeo bám suốt quãng đời sau. Từ một phút tò mò, một lần ham vui hay một ảo tưởng làm giàu nhanh chóng, tương lai của một người trẻ có thể rẽ sang hướng khác.

Giữa thời đại số, không ai có thể đứng ngoài mạng xã hội. Nhưng mỗi người hoàn toàn có thể lựa chọn cách bước đi trong không gian ấy. Bởi đôi khi, chỉ một cú nhấp chuột sai lầm cũng đủ mở ra chuỗi hệ lụy khó lường - và cái giá phải trả có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì ta từng hình dung.

PHAN VI - K.HUÂN