Cách tiếp cận mới ở bậc tiểu học

Một tiết học được áp dụng từ mô hình học thông qua chơi tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường An Hải).

Khi lớp học trở thành không gian trải nghiệm

Trong những ngày giữa tháng Ba, tại Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (Phường Hòa Cường) và Hội trường UBND phường Bàn Thạch hàng trăm giáo viên tiểu học đã tham gia đợt tập huấn về phương pháp “Học thông qua chơi” (HTQC) do Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố tổ chức.

Đây là hoạt động tiếp nối những kết quả của dự án iPLAY - chương trình hợp tác giữa ngành giáo dục Việt Nam và vùng Flanders (Vương quốc Bỉ), hướng tới việc lồng ghép các hoạt động học thông qua chơi trong dạy học tiểu học.

Sau khi dự án kết thúc vào năm 2023, phương pháp này tiếp tục được ngành giáo dục Đà Nẵng duy trì và mở rộng trong toàn bộ các trường tiểu học.

Điểm khác biệt của phương pháp HTQC không nằm ở việc “biến giờ học thành giờ chơi” mà là thiết kế các hoạt động học tập có yếu tố trò chơi để học sinh chủ động khám phá kiến thức. Trong đó, năm yếu tố cốt lõi được nhấn mạnh gồm: vui vẻ, tích cực, ý nghĩa, thử nghiệm và tương tác.

Ở lớp học như vậy, học sinh không chỉ nghe giảng mà còn được thảo luận, thử nghiệm, giải quyết vấn đề và hợp tác cùng bạn bè. Những hoạt động tưởng chừng như đơn giản như ghép thẻ từ, đóng vai, giải mã câu đố hay thiết kế trò chơi học tập lại trở thành “cánh cửa” giúp học sinh tiếp cận bài học một cách tự nhiên.

Theo cô Mai Thị Thu Hằng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường An Hải), việc đưa các phương pháp học thông qua chơi vào trường học đã giúp giáo viên thay đổi cách nhìn về giờ dạy.

“Trước đây, nhiều giáo viên nghĩ rằng lớp học phải thật trật tự, học sinh ngồi yên lắng nghe. Nhưng khi áp dụng HTQC, chúng tôi nhận ra rằng sự sôi nổi, tiếng cười và những cuộc thảo luận chính là dấu hiệu của việc học đang diễn ra”, cô Hằng chia sẻ.

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học, các giáo viên đã thử nghiệm nhiều hình thức tổ chức lớp học sáng tạo. Trong giờ Tiếng Việt, học sinh có thể tham gia trò chơi ghép chữ để tạo câu chuyện ngắn; trong giờ Toán, các em giải bài toán qua trò “săn kho báu”; còn ở môn Tự nhiên và Xã hội, học sinh được đóng vai nhà khoa học nhỏ để quan sát và ghi chép kết quả.

Theo cô Hằng, điều quan trọng nhất là giáo viên phải thiết kế được hoạt động vừa mang tính trò chơi, vừa đạt mục tiêu bài học. “Chơi nhưng không rời khỏi mục tiêu giáo dục. Mỗi trò chơi đều phải giúp học sinh hiểu bài sâu hơn và rèn luyện kỹ năng”, cô nhấn mạnh.

Nâng cao năng lực giáo viên

Từ góc độ quản lý chuyên môn, bà Tôn Nữ Thùy Trang, chuyên viên Phòng Giáo dục Tiểu học - Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố cho biết các lớp tập huấn lần này được thiết kế theo hướng thực hành.

“Giáo viên không chỉ nghe lý thuyết mà còn trực tiếp thiết kế kế hoạch bài dạy, xây dựng trò chơi học tập và thực hành giảng dạy để cùng góp ý, rút kinh nghiệm”, bà Trang cho biết.

Theo bà, đây là cách giúp giáo viên hiểu rõ bản chất của HTQC, tránh việc áp dụng hình thức hoặc biến giờ học thành những hoạt động vui chơi thiếu mục tiêu.

Một trong những mục tiêu của chương trình là giúp giáo viên phát triển năng lực tổ chức lớp học linh hoạt, phù hợp với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, chương trình đặt trọng tâm vào phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

“Chúng tôi mong muốn giáo viên không chỉ dạy kiến thức mà còn tạo cơ hội cho học sinh khám phá, thử nghiệm và hợp tác. Khi học sinh được tham gia vào quá trình học, các em sẽ nhớ lâu và hiểu sâu hơn”, bà Trang nói.

Ông Võ Văn Khánh, Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học - Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố cho rằng phương pháp học thông qua chơi là một trong những hướng đi phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại.

Theo ông Khánh, nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng trẻ em học tốt nhất khi được trải nghiệm và tương tác. Việc đưa yếu tố trò chơi vào lớp học giúp kích thích sự tò mò, sáng tạo và tinh thần hợp tác của học sinh.

“Đổi mới giáo dục không chỉ là thay đổi sách giáo khoa hay chương trình mà còn là thay đổi cách tổ chức hoạt động học tập. Khi giáo viên mạnh dạn sáng tạo trong phương pháp dạy học, lớp học sẽ trở nên sinh động và hiệu quả hơn”, ông Khánh nhận định.

Ông cũng cho biết, sau giai đoạn thí điểm và triển khai bước đầu, ngành giáo dục thành phố đang khuyến khích các trường tiểu học tiếp tục áp dụng và phát triển các mô hình học thông qua chơi phù hợp với điều kiện thực tế của từng đơn vị.

Hướng tới lớp học hạnh phúc

Thực tế tại nhiều trường tiểu học cho thấy, khi phương pháp dạy học được đổi mới, không khí lớp học cũng thay đổi. Học sinh trở nên cởi mở, tự tin và hào hứng hơn với việc đến trường.

Một giáo viên tham gia lớp tập huấn chia sẻ rằng điều khiến cô bất ngờ nhất là khả năng sáng tạo của học sinh. Khi được trao quyền chủ động, các em có thể nghĩ ra những cách giải quyết vấn đề rất độc đáo.

Những giờ học như vậy không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác và tư duy phản biện, những năng lực quan trọng trong xã hội hiện đại.

Từ những lớp tập huấn đến từng giờ học cụ thể, tinh thần đổi mới đang dần lan tỏa trong các trường tiểu học của thành phố. Đó không phải là những thay đổi ồn ào, mà là những chuyển động bền bỉ từ tư duy đến hành động của giáo viên.

Và khi lớp học trở thành nơi học sinh được vui học, chủ động khám phá, mạnh dạn thử nghiệm, giáo dục tiểu học cũng đang tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng những lớp học hạnh phúc, nơi mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui.

KHUÊ TRUNG