Cá rô phi Việt Nam tìm dư địa bứt phá trên thị trường quốc tế

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, 7 tháng đầu năm 2026, Brazil tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất của cá rô phi Việt Nam, với giá trị đạt 40 triệu USD, tăng 20.065%, chiếm 50% tổng kim ngạch.

Đáng chú ý, riêng tháng 7, xuất khẩu sang Brazil đạt 5 triệu USD, tăng 6.272% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy Brazil đã phục hồi nhu cầu nhập khẩu cá rô phi Việt Nam sau những biến động trong thời gian qua. Trong khi đó, xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 18 triệu USD, giảm 42%, chiếm 23% tổng kim ngạch. Riêng tháng 7 đạt 2 triệu USD, giảm 70%.

Dù vậy, Mỹ vẫn là một thị trường quan trọng đối với ngành cá rô phi Việt Nam, chiếm hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu trong 7 tháng. Đáng chú ý, cá rô phi phi lê đông lạnh chiếm khoảng 84% cơ cấu sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ, cho thấy đây vẫn là dòng sản phẩm được thị trường ưa chuộng và có tiềm năng duy trì nhu cầu trong dài hạn.

Tuy nhiên, triển vọng những tháng cuối năm chưa thực sự thuận lợi. Thị trường Mỹ hiện vẫn có lượng tồn kho tương đối dồi dào, trong khi các nhà nhập khẩu chủ yếu mua bổ sung cho nhu cầu trước mắt thay vì tích trữ với khối lượng lớn. Tâm lý thận trọng này khiến các đơn hàng mới bị hạn chế, đồng thời tạo sức ép lên giá và biên lợi nhuận của nhà cung cấp.

Theo các chuyên gia để cá rô phi cá rô phi thực sự trở thành ngành hàng xuất khẩu có giá trị cao, Việt Nam vẫn cần khắc phục nhiều điểm nghẽn. Ảnh: VASEP

Trong khi đó, cá rô phi Việt Nam phải cạnh tranh với nguồn cung từ Trung Quốc, Indonesia và Brazil. Trung Quốc hiện vẫn duy trì nguồn cung tương đối ổn định và là đối thủ đáng chú ý tại Mỹ. Tuy nhiên, ngành cá rô phi Trung Quốc đang chịu áp lực từ tình trạng thiếu nguyên liệu và chi phí sản xuất gia tăng. Những dấu hiệu tăng giá nguyên liệu trong tháng 8 có thể khiến giá cá rô phi Trung Quốc tiếp tục điều chỉnh, nhưng chưa đủ để tạo lợi thế rõ rệt cho Việt Nam.

Theo VASEP từ nay đến cuối năm, nhiều khả năng các nhà nhập khẩu Mỹ vẫn duy trì chiến lược nhập hàng cầm chừng, chờ lượng tồn kho giảm và diễn biến thuế quan rõ ràng hơn. Trong bối cảnh nguồn cung ngày càng đa dạng, cá rô phi Việt Nam sẽ khó cạnh tranh chỉ bằng giá.

Vì vậy, thay vì phụ thuộc vào khả năng phục hồi nhanh của thị trường Mỹ, DN Việt Nam cần tập trung vào nâng cao chất lượng, ổn định nguồn nguyên liệu, đáp ứng các chứng nhận quốc tế và phát triển sản phẩm giá trị gia tăng. Đồng thời, mở rộng sang các thị trường khác sẽ giúp giảm mức độ phụ thuộc vào Mỹ và tạo dư địa tăng trưởng bền vững hơn.

Mỹ vẫn là thị trường lớn và giàu tiềm năng, nhưng giai đoạn tăng trưởng bằng mở rộng sản lượng đã trở nên khó khăn hơn. Với cá rô phi Việt Nam, lợi thế cạnh tranh trong thời gian tới sẽ nằm nhiều hơn ở chất lượng, tính ổn định và khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo các chuyên gia để cá rô phi cá rô phi thực sự trở thành ngành hàng xuất khẩu có giá trị cao, Việt Nam vẫn cần khắc phục nhiều điểm nghẽn.

Trước hết là tăng cường liên kết chuỗi, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, ổn định về sản lượng và chất lượng, đáp ứng nhu cầu của DN chế biến.

Chất lượng con giống và kiểm soát dịch bệnh cũng cần được cải thiện nhằm nâng cao năng suất, giảm rủi ro trong quá trình nuôi. Đồng thời, việc kiểm soát giá thành sản xuất có ý nghĩa quan trọng để cá rô phi Việt Nam duy trì sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ở khâu sau thu hoạch, ngành hàng cần đa dạng hóa sản phẩm chế biến, mở rộng thị trường và hoàn thiện hệ thống phân phối, thay vì chủ yếu cạnh tranh bằng sản phẩm có giá trị gia tăng thấp. Cùng với đó là yêu cầu ngày càng cao về chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Về dài hạn, việc xây dựng thương hiệu cá rô phi Việt Nam gắn với chất lượng, an toàn và sản xuất bền vững sẽ là yếu tố quan trọng để mở rộng thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu. Đây là những điểm nghẽn cần được giải quyết đồng bộ nếu Việt Nam muốn đưa cá rô phi trở thành ngành hàng xuất khẩu quy mô tỷ USD.