Cả nước có hơn 147 nghìn cán bộ, công chức cấp xã

Mô hình mới cơ bản vận hành thông suốt

Bộ Nội vụ đánh giá, sau 1 năm triển khai, mô hình chính quyền 3 cấp và chính quyền địa phương 2 cấp đã đi vào vận hành ổn định trên phạm vi cả nước, bảo đảm sự thông suốt, không làm gián đoạn việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp.

Ở Trung ương, cơ cấu Chính phủ còn 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ, giảm 22,7%; tổ chức bên trong các bộ, ngành tiếp tục được sắp xếp theo hướng giảm mạnh cấp trung gian.

Ở địa phương, cả nước còn 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, giảm 66,91% số đơn vị cấp xã so với trước sắp xếp; cấp huyện chấm dứt hoạt động, hệ thống cơ quan chuyên môn được tổ chức lại theo hướng trực tiếp hơn.

“Việc sắp xếp đơn vị hành chính có ý nghĩa như một cuộc sắp xếp lại giang sơn trong thời đại mới đã mở ra không gian phát triển mới, khơi thông và kết nối các nguồn lực để tạo ra tiền đề mới cho phát triển”, Bộ Nội vụ đánh giá.

Đến nay, cả nước có 147.049 cán bộ, công chức cấp xã.

Kết quả nổi bật khác là mô hình mới cơ bản vận hành thông suốt, không tạo khoảng trống quản lý nhà nước trên diện rộng. Đây là tiêu chí có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy chỉ thật sự thuyết phục khi người dân không bị gián đoạn trong tiếp cận dịch vụ công, doanh nghiệp không bị đình trệ trong thủ tục, chính quyền cơ sở không lúng túng kéo dài.

Theo Bộ Nội vụ, đến nay, cả nước có 147.049 cán bộ, công chức cấp xã, trong đó 52.764 người được điều động, bố trí từ cấp tỉnh, cấp huyện về cấp xã. Con số này chiếm khoảng 35,88% - trở thành lực lượng có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm quản lý, giữ vai trò nòng cốt hỗ trợ cấp xã tiếp nhận nhiệm vụ mới, hướng dẫn chuyên môn, chuyển giao kinh nghiệm và nâng cao chất lượng thực thi công vụ ở cơ sở.

Chính quyền cấp xã trong mô hình mới đang từng bước chuyển từ cấp hành chính cơ sở theo nghĩa truyền thống thành cấp trực tiếp quản trị địa bàn cơ sở, tổ chức thực thi chính sách, cung ứng dịch vụ công và xử lý những vấn đề phát sinh hằng ngày trong đời sống nhân dân.

Vướng mắc cốt lõi gắn với vận hành ở cơ sở

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Nội vụ cho rằng, việc phân cấp, phân quyền đã có bước tiến lớn nhưng điều kiện bảo đảm thực hiện chưa theo kịp. Đây là vướng mắc cốt lõi gắn với vận hành ở cơ sở.

Với 859 nhiệm vụ từ cấp huyện chuyển xuống cấp xã, trong khi chỉ có 79 nhiệm vụ được các bộ, ngành phân cấp trực tiếp cho cấp xã, và toàn bộ 8.289 cơ quan chuyên môn cấp huyện đã kết thúc hoạt động, cho thấy phần lớn khối lượng công việc mới của cấp xã là nhiệm vụ kế thừa từ cấp huyện nhưng chưa kế thừa được đội ngũ chuyên môn tương ứng.

Bộ Nội vụ tập trung hướng dẫn chuẩn hóa vị trí việc làm.

Vẫn theo Bộ Nội vụ, năng lực thực thi của một bộ phận cán bộ, công chức cấp xã chưa đồng đều so với yêu cầu nhiệm vụ mới.

Theo số liệu tổng hợp bước đầu, hiện mới có khoảng 53% cán bộ, công chức cấp tỉnh và khoảng 30% cán bộ, công chức cấp xã được đánh giá đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy mới.

Cấp xã hiện tiếp nhận nhiều nhiệm vụ có yêu cầu pháp lý, kỹ thuật, chuyên môn sâu trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, hộ tịch, lao động, người có công, an sinh xã hội, môi trường. Vấn đề đặt ra không chỉ là thiếu hay thừa về số lượng, mà trực tiếp hơn là chưa thật đúng người, đúng việc, đúng năng lực và đúng vị trí việc làm.

Bộ Nội vụ cho hay, giai đoạn tới không còn là giai đoạn chủ yếu để đánh giá về việc đã giảm được bao nhiêu đầu mối, mà chuyển mạnh sang vấn đề căn cốt hơn, đó là bộ máy sau sắp xếp vận hành có thật sự tốt hơn không, phục vụ nhân dân tốt hơn không, giải phóng được nguồn lực phát triển không.

Trong năm 2026, Bộ Nội vụ tập trung hướng dẫn chuẩn hóa vị trí việc làm và cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Trọng tâm không phải là tăng biên chế theo tư duy bình quân mà là xác định đúng nhu cầu theo quy mô dân số, diện tích tự nhiên, khối lượng nhiệm vụ, mức độ đô thị hóa và đặc thù địa bàn.

Bên cạnh việc xây dựng khung vị trí việc làm cấp xã, cần làm rõ được khung năng lực của cán bộ, công chức trong giai đoạn mới, bộ tiêu chí xác định biên chế giai đoạn 2026 - 2031 (phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương), cơ chế điều động, biệt phái, tăng cường cán bộ chuyên môn sâu cho cấp xã. Đồng thời hướng dẫn đánh giá cán bộ, công chức theo hướng thực chất, lấy kết quả và sản phẩm, mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chủ yếu.

Trong quý III, IV năm 2026 và năm 2027, Bộ Nội vụ tập trung tham mưu hoàn thiện thể chế về tổ chức bộ máy, năng lực vận hành của chính quyền địa phương, về cán bộ, công chức, viên chức, vị trí việc làm và phân cấp, phân quyền, góp phần bước chuyển về chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương và năng lực phục vụ nhân dân.

Luân Dũng