'Bốn mùa' chế biến nông sản

Đóng gói sản phẩm chế biến từ rau, củ, quả

Thích ứng với thị trường biến động

Sau khoảng 10 năm khởi nghiệp, bà Lương Thị Yến Vân đã kết nối ổn định 150 nông hộ canh tác 40 ha rau, củ, quả theo mô hình chuỗi liên kết từ vùng nông nghiệp của đô thị Đà Lạt đến vùng nông nghiệp phụ cận. Kết quả vào thời điểm cuối tháng 7/2026, mỗi ngày đạt sản lượng 3 - 4 tấn rau, củ, quả thu hoạch tập trung về nhà xưởng để phân loại sơ chế, chế biến trước khi vận chuyển đến các đầu mối phân phối. Với tổng số hơn 100 dòng sản phẩm rau, củ, quả các loại đạt chuẩn thực hành nông nghiệp tốt, chuỗi liên kết của bà Vân đã cung ứng cho thị trường hàng năm tỷ lệ 75% sản phẩm tươi và 25% sản phẩm chế biến.

Bà Vân chia sẻ: “Thông thường sau tết âm lịch, sản lượng rau, củ, quả các vùng nông nghiệp đô thị Đà Lạt và khu vực phụ cận thường đạt sản lượng vượt trội trong năm. Trong khi đó, đây là thời điểm cuối đông, lập xuân, các vùng miền khác trong nước chuyển đổi, tăng diện tích và năng suất rau, củ, quả, dẫn đến lượng cung lớn hơn lượng cầu, nên cần thiết phải đưa vào một phần nguyên liệu tươi để chế biến và bảo quản, giữ ổn định giá trên thị trường...”.

Vùng nguyên liệu trà thạch châu hoa vàng tại xã Nam Ban Lâm Hà

Đầu tiên, bà Vân trang bị máy móc chế biến công suất nhỏ, hoạt động trong thời điểm “mùa không mưa”, sau đó bổ sung dây chuyền tăng công suất lớn chế biến quanh năm, chủ động thích ứng với mọi thời điểm khi thị trường biến động thất thường. Đến nay, chuỗi liên kết của bà Vân đang vận hành hệ thống dây chuyền máy móc hiện đại, tiêu chuẩn ISO 22000: 2018 của quốc tế về bảo đảm an toàn thực phẩm, ngày cao điểm chế biến 1.000 kg nguyên liệu tươi thành 100 kg sản phẩm sấy khô. Trong đó bao gồm các công nghệ sấy lạnh, sấy nhiệt, sấy thăng hoa giữ nguyên vị tự nhiên của sản phẩm rau, củ, quả đặc trưng vùng khí hậu cao nguyên ôn hòa, thời hạn bảo quản, sử dụng sản phẩm trong nhiều năm.

Cùng với thời hạn nhiều năm sử dụng, sản phẩm trà túi lọc thạch châu của bà Lê An Na, ở xã Nam Ban Lâm Hà đã và đang thâm nhập thị trường các vùng miền trong nước. Sản phẩm được chế biến từ cây dược liệu nguyên liệu quý được bà Lê An Na chuyên canh quy mô nông trại trên tổng diện tích 7 ha từ hơn 15 năm trước. Qua thời gian thử nghiệm, nông trại đã gắn sản xuất với sơ chế, chế biến tại chỗ các dòng sản phẩm bột trà matcha, trà sấy khô bên cạnh dòng sản phẩm trà túi lọc với công suất mỗi năm khoảng 10 tấn lá tươi, tương ứng với 1 tấn thành phẩm sấy khô phân phối đến đa dạng đối tượng khách hàng trong nước. Đặc biệt trong vài năm gần đây, nông trại sơ chế cung cấp mỗi năm khoảng 5 tấn sản phẩm lá trà thạch châu khô cho các doanh nghiệp chế biến dược liệu của Hoa Kỳ...

Dây chuyền hiện đại chế biến nông sản tại phường Xuân Trường-Đà Lạt

Doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh chế biến nông sản các loại đạt tỷ lệ khoảng 30% tổng sản lượng, mỗi năm giảm tổn thất sau thu hoạch hơn 1%. Ngân sách tiếp tục hỗ trợ nâng cấp, mở rộng quy mô cơ sở chế biến hiện có, từng bước hình thành các trung tâm chế biến gắn với vùng nguyên liệu, phát triển lên đến 15 chuỗi liên kết sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ, phấn đấu trên 70% cơ sở sơ chế, chế biến áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương.

Đồng thời, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đổi mới và ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại như công nghệ đông lạnh nhanh, sấy thăng hoa, sấy lạnh, công nghệ chiết xuất, công nghệ chế biến sâu. Qua đó tạo khâu đột phá trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, đạt tốc độ tăng bình quân mỗi năm 10% công nghiệp chế biến và 10% giá trị xuất khẩu nông sản.

Trà thạch châu hoa vàng sấy héo trong nhà xưởng tại xã Nam Ban Lâm Hà.

Ông Vũ Đình Cường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: “Từ nay đến năm 2030, toàn tỉnh ưu tiên phát triển chế biến sâu, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường; chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao, gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số, tạo bước đột phá trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp...”.

Văn Việt .