Bộ Công an sẽ rà soát chi phí thiết bị truyền tin báo cháy

Bộ Công an sẽ rà soát chi phí thiết bị truyền tin báo cháy. Ảnh: Quốc Hội.

Cảnh báo cháy được truyền về trung tâm trong vài giây

Thiết bị truyền tin báo cháy có thể gửi dữ liệu từ cơ sở xảy ra sự cố về trung tâm chỉ huy trong vài giây. Giải pháp này được kỳ vọng rút ngắn thời gian phát hiện cháy, nhưng chi phí mua, lắp đặt, kết nối và duy trì dịch vụ đang trở thành vấn đề cần được lượng hóa rõ ràng.

Sáng 4/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Giải trình tại phiên họp, Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Thứ trưởng Bộ Công an, cho biết nhiều vụ cháy được phát hiện khi đã quá muộn. Nguy cơ này thường tăng vào ban đêm, lúc người dân hoặc chủ cơ sở đang ngủ. Đến khi lực lượng chức năng tiếp nhận thông tin, lửa có thể đã lan rộng, gây khó khăn cho hoạt động chữa cháy và cứu người.

Theo Thứ trưởng Lê Văn Tuyến, kinh nghiệm thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy các công trình đều sử dụng hệ thống truyền tin báo cháy từ xa. Việt Nam đang triển khai giải pháp này và phải hoàn thiện theo lộ trình quy định tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP.

Mô hình đã được thí điểm tại Bắc Ninh. Khi đầu báo phát hiện dấu hiệu cháy, hệ thống có thể gửi thông tin về trung tâm chỉ huy trong vài giây. Bộ Công an đánh giá kết quả thí điểm cho thấy thiết bị hoạt động hiệu quả.

Khác với chuông báo cháy thông thường chỉ cảnh báo người đang có mặt tại công trình, thiết bị truyền tin báo cháy kết nối hệ thống báo cháy của cơ sở với trung tâm tiếp nhận dữ liệu. Thông tin được chuyển qua mạng viễn thông hoặc Internet, giúp lực lượng chức năng biết địa điểm xảy ra sự cố và tổ chức phương án xử lý sớm hơn.

Tại Sơn La, hệ thống đang triển khai có thể gửi vị trí cơ sở trên bản đồ số, tuyến đường tiếp cận và vị trí trụ nước gần nhất về trung tâm chỉ huy. Kết nối được thực hiện qua mạng 4G và Ethernet, theo thông tin của Bộ Công an.

Chi phí cần được công khai trước khi áp dụng diện rộng

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết quá trình khảo sát tại các địa phương ghi nhận nhiều phản ánh về yêu cầu lắp hệ thống truyền tin báo cháy tự động, trang bị quần áo chữa cháy chuyên dụng và thực hiện quy chuẩn phòng cháy tại các nhà xưởng chế biến nông sản.

Theo ông Phan Văn Mãi, một số yêu cầu có hiệu quả thực tế chưa cao nhưng có thể làm phát sinh chi phí lớn khi áp dụng đồng loạt. Ông đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát để vừa bảo đảm an toàn, vừa không tạo thêm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Lê Văn Tuyến cho rằng kinh phí lắp đặt thiết bị truyền tin báo cháy không lớn. Yêu cầu này chỉ áp dụng với những công trình thuộc diện phải trang bị hệ thống cảnh báo cháy. Đối với doanh nghiệp, cơ sở phải tự bảo đảm kinh phí. Một số hộ gia đình thuộc diện lắp đặt có thể được chính quyền bố trí nguồn lực hỗ trợ.

Tuy nhiên, tại phiên họp, Bộ Công an chưa công bố mức giá cụ thể của thiết bị, phí kết nối và chi phí duy trì hằng tháng hoặc hằng năm. Vì vậy, chưa có đủ dữ liệu để xác định tổng chi phí tuân thủ đối với từng nhóm cơ sở.

Thứ trưởng Bộ Công an cho biết cơ quan soạn thảo sẽ rà soát, đánh giá lại khoản chi phí doanh nghiệp phải bỏ ra. Đây là bước cần thiết trước khi yêu cầu được áp dụng trên phạm vi rộng, bởi chi phí thực tế có thể khác nhau tùy quy mô công trình, số lượng đầu báo, hạ tầng kết nối và thời hạn sử dụng thiết bị.

Việc công khai cấu thành giá cũng giúp cơ sở phân biệt rõ khoản tiền mua thiết bị, phí lắp đặt, phí truyền dữ liệu và phí duy trì dịch vụ. Nếu thiếu một mặt bằng kỹ thuật và giá tham khảo, các cơ sở nhỏ có thể gặp khó khăn khi lựa chọn thiết bị, nhà cung cấp hoặc xác định khoản kinh phí phải bố trí.

Bộ Công an sẽ rà soát chi phí thiết bị truyền tin báo cháy. Ảnh: Quốc Hội.

Hạn hoàn thành vào ngày 1/7/2027

Theo quy định hiện hành, chậm nhất ngày 1/7/2027, các cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy phải trang bị và kết nối thiết bị truyền tin báo cháy với hệ thống cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Phạm vi áp dụng gồm nhiều loại hình như chung cư, trường học, bệnh viện, khách sạn, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, cơ sở dịch vụ, nhà xưởng, kho hàng, trụ sở và những công trình có nguy cơ cháy, nổ thuộc danh mục quản lý.

Tại Sơn La, cơ quan công an thống kê 8.785 cơ sở thuộc diện trang bị thiết bị, trong đó Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ quản lý 1.924 cơ sở, chính quyền cấp xã quản lý 6.861 cơ sở. Quy mô tại một địa phương cho thấy khối lượng thiết bị, đường truyền và dữ liệu cần kết nối trên toàn quốc có thể rất lớn.

Người đứng đầu cơ sở thuộc diện quản lý có trách nhiệm trang bị, kết nối thiết bị và tự bảo đảm kinh phí mua sắm, lắp đặt, duy trì hoạt động. Các hộ gia đình còn được khuyến khích cài ứng dụng Báo cháy 114, công cụ miễn phí giúp gửi thông tin và liên hệ lực lượng chữa cháy qua điện thoại thông minh.

Từ góc độ chuyển đổi số, hệ thống truyền tin báo cháy tạo ra dòng dữ liệu trực tiếp giữa cơ sở và lực lượng chữa cháy. Hiệu quả của hệ thống không phụ thuộc riêng vào tốc độ truyền tín hiệu. Thiết bị còn phải hoạt động ổn định, hạn chế cảnh báo giả, bảo đảm an toàn dữ liệu và duy trì kết nối khi mất điện hoặc gián đoạn Internet.

Chuyển sang hậu kiểm phải đi cùng quản lý rủi ro

Dự thảo luật lần này còn đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy của cơ quan quản lý trước khi công trình được đưa vào sử dụng. Chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu sẽ tự tổ chức nghiệm thu, chịu trách nhiệm về kết quả. Cơ quan nhà nước chuyển trọng tâm sang hậu kiểm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng cơ chế hậu kiểm phải rõ ràng và có khả năng vận hành trong thực tế. Việc cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý nhà nước.

Bà đề nghị phân loại công trình theo nguy cơ cháy, nổ và sử dụng dữ liệu để tập trung nguồn lực kiểm tra vào nhóm có rủi ro cao. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng lưu ý các chung cư cao tầng, nơi tập trung đông người cần được kiểm soát chặt từ khâu thiết kế đến nghiệm thu.

Trong cơ chế quản lý mới, thiết bị truyền tin báo cháy có thể trở thành một mắt xích của hoạt động hậu kiểm dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, hệ thống chỉ phát huy tác dụng khi cơ quan quản lý xác định rõ tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm vận hành, thời gian xử lý tín hiệu và cơ chế bảo vệ dữ liệu.

Trước hạn ngày 1/7/2027, việc rà soát chi phí cần đi cùng đánh giá kết quả thí điểm. Các chỉ số cần được công bố gồm thời gian truyền tin, tỷ lệ cảnh báo chính xác, số sự cố được phát hiện sớm, chi phí đầu tư và phí duy trì. Dữ liệu cụ thể sẽ giúp cơ quan quản lý trả lời đầy đủ hai câu hỏi mà người dân và doanh nghiệp quan tâm: thiết bị có thực sự giảm thiệt hại hay không và tổng số tiền phải chi trong suốt thời gian sử dụng là bao nhiêu.

Thiết bị truyền tin báo cháy hoạt động thế nào?

Thiết bị được kết nối với hệ thống báo cháy tại công trình. Khi đầu báo phát hiện khói, nhiệt hoặc tín hiệu bất thường, dữ liệu được truyền qua mạng viễn thông hoặc Internet đến trung tâm tiếp nhận. Hệ thống có thể hiển thị vị trí cơ sở trên bản đồ số và cung cấp thông tin hỗ trợ lực lượng chữa cháy lựa chọn tuyến đường, phương tiện cùng nguồn nước phù hợp.