Bịt khoảng trống để giữ đất, giữ rừng hiệu quả

Lực lượng Ban Quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim chăm sóc cây rừng trồng

Từ thực địa cơ sở

Những ngày qua, dư luận địa phương đặc biệt chú ý đến thông tin Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng đã đưa tin về động thái của UBND tỉnh và chính quyền xã Lạc Dương khi lực lượng chức năng đã kiểm tra, lập biên bản và xử lý các hành vi san gạt, lấn chiếm đất lâm nghiệp trái phép tại một số tiểu khu trên địa bàn xã này. Việc kiên quyết xử lý những vi phạm đã phát đi một tín hiệu mạnh mẽ rằng: không có vùng cấm trong công tác quản lý tài nguyên đất đai, bảo vệ rừng.

Lạc Dương chỉ là một trong những điểm nóng về quản lý bảo vệ rừng - nơi mà ranh giới giữa đất nông nghiệp, đất ở và đất lâm nghiệp trên bản đồ quản lý thì minh định rõ ràng, nhưng ngoài thực địa lại là vùng nhạy cảm thường xuyên đối mặt thử thách. Một cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim chia sẻ: “Thủ đoạn lấn chiếm đất rừng hiện nay rất tinh vi. Các đối tượng thường lợi dụng ban đêm, thời điểm thời tiết xấu hoặc chọn các khu vực vùng sâu, ít người qua lại để hành động. Thậm chí, ngay trên các diện tích nương rẫy cũ nằm xen kẽ hoặc gần rừng, nhiều người dân âm thầm lấn từng tấc đất mỗi ngày, rồi trồng chêm cây rất nhanh để tránh sự phát hiện của lực lượng tuần tra”.

Một con đường dân sinh tự mở, một bờ rào tạm bợ mới dựng hay một vạt cây cà phê trồng xen… tất cả đều có thể trở thành khởi đầu cho một quá trình xâm lấn tinh vi và khó phát hiện.

Thực tiễn trên cho thấy, hành vi vi phạm tồn tại chủ yếu do những khoảng trống chưa được lấp đầy như: mốc giới địa giới chưa thực sự rõ ràng ngoài thực địa; sự phối hợp liên ngành giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền sở tại và đơn vị chủ rừng đôi lúc còn thiếu nhịp nhàng; việc xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe; và việc ứng dụng công nghệ giám sát chưa đủ bao quát.

Lâm Đồng là địa phương có diện tích rừng lớn nhất nước với hơn 1,12 triệu ha

Đến chuyển dịch tư duy chính sách

Nhận thức rõ những thách thức mang tính cốt lõi đó, tỉnh Lâm Đồng đang triển khai nhiều giải pháp căn cơ. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, khắc phục tình trạng chồng chéo, mạnh ai nấy làm giữa các ngành và chính quyền địa phương thông qua quy chế phối hợp chặt chẽ và phân cấp quản lý rõ ràng.

Kết luận buổi họp rà soát chính sách đất đai mới đây, đồng chí Lê Trọng Yên - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh chỉ đạo: “Phải kiên quyết loại bỏ mọi sự chồng chéo về thẩm quyền, tạo thuận lợi tối đa và tiếp sức cho công tác triển khai, xử lý ở cấp cơ sở”.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành đang tập trung chuyển dịch mạnh mẽ tư duy chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và ngăn chặn vi phạm ngay từ gốc. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công nghệ số được xác định là chìa khóa then chốt. Việc đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu đất đai, ứng dụng ảnh viễn thám và tăng cường tần suất bay kiểm tra bằng thiết bị không người lái (flycam) đã và đang giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm từng biến động nhỏ nhất của rừng.

Cùng với lực lượng kiểm lâm, chính quyền cơ sở và các chủ rừng, sự tham gia của người dân, đặc biệt là các hộ nhận khoán bảo vệ rừng là những “tai mắt” tin cậy nhất tại địa bàn.

Bài học thực tế chứng minh rằng, bịt kín các khoảng trống quản lý, kết hợp giữa kỷ cương pháp luật, công nghệ hiện đại và sức mạnh cộng đồng chính là giải pháp căn cơ nhất để giữ rừng hiệu quả.

Nửa đầu năm 2026, toàn tỉnh đã phát hiện 290 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, tăng 42 vụ so với cùng kỳ năm trước. Cơ quan chức năng đã xử lý 283 vụ gồm: xử phạt hành chính 269 vụ và chuyển xử lý hình sự 14 vụ có tính chất nghiêm trọng.

Nguyễn Nghĩa .