Bệnh u xương hàm nguy hiểm ra sao?

U xương hàm là bệnh lý ít gặp nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu phát hiện muộn. Bệnh có thể gây biến dạng khuôn mặt, ảnh hưởng trực tiếp đến ăn uống, nói chuyện và hô hấp.

ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân, Bệnh viện Phương Đông, cho biết u xương hàm là thuật ngữ rộng, bao gồm cả khối u lành tính và ác tính (ung thư xương hàm). Tuy nhiên, dù bản chất lành hay ác, vị trí xuất hiện của khối u mới là yếu tố khiến bệnh trở nên nguy hiểm.

Theo bác sĩ, vùng hàm mặt tập trung nhiều cấu trúc quan trọng như mạch máu lớn, dây thần kinh, đường thở và đường ăn. Vì vậy, bất kỳ tổn thương nào tại khu vực này cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các chức năng sống.

U xương hàm hiếm gặp nhưng có thể gây biến dạng khuôn mặt. (Ảnh minh họa)

Sự nguy hiểm của u xương hàm thường thể hiện ở ba khía cạnh chính.

Thứ nhất là khả năng xâm lấn mạnh. Khối u có thể phát triển nhanh, lan sang các mô mềm xung quanh, phá hủy cấu trúc xương và gây biến dạng khuôn mặt.

Thứ hai là ảnh hưởng đến các chức năng cơ bản. Khi khối u lớn dần, người bệnh có thể gặp khó khăn trong nhai, nuốt, nói chuyện, thậm chí bị cản trở đường thở. Ở giai đoạn muộn, tình trạng suy kiệt dễ xảy ra do ăn uống kém và các biến chứng toàn thân.

Thứ ba là điều trị phức tạp và nguy cơ tái phát cao. Phẫu thuật u xương hàm thường đòi hỏi kỹ thuật cao để vừa loại bỏ triệt để tổn thương, vừa tái tạo cấu trúc khuôn mặt. Với các trường hợp ác tính, nếu phát hiện muộn, nguy cơ tái phát hoặc di căn xa, đặc biệt đến phổi và gan, tăng đáng kể.

Ở giai đoạn đầu, u xương hàm thường tiến triển âm thầm. Tuy nhiên, một số dấu hiệu kéo dài trên hai tuần có thể là cảnh báo sớm.

Người bệnh có thể nhận thấy răng tự nhiên lung lay không rõ nguyên nhân hoặc đau răng kéo dài nhưng điều trị nha khoa thông thường không cải thiện. Đây là biểu hiện dễ bị bỏ qua.

Sự thay đổi hình dạng khuôn mặt cũng là dấu hiệu đáng chú ý. Vùng xương hàm hoặc mặt có thể sưng phồng, sờ thấy khối cứng, đôi khi không đau hoặc chỉ đau nhẹ.

Ngoài ra, một số trường hợp xuất hiện cảm giác tê môi, tê cằm hoặc châm chích do khối u chèn ép dây thần kinh. Tình trạng khó há miệng, lệch khớp cắn khi nhai, đau khớp thái dương - hàm kéo dài cũng cần được thăm khám sớm.

Bác sĩ khuyến cáo bất kỳ tổn thương hoặc vết loét nào trong miệng không lành sau 2–3 tuần đều cần được kiểm tra tại cơ sở chuyên khoa ung bướu để loại trừ nguy cơ ác tính.

Theo thống kê, ung thư xương nguyên phát vùng đầu mặt cổ chỉ chiếm khoảng 1% tổng số ung thư tại khu vực này. Trong nhóm ung thư xương toàn cơ thể, xương hàm chiếm khoảng 6-10%.

Bệnh gặp ở xương hàm dưới nhiều hơn hàm trên, với tỷ lệ khoảng 1,5–2:1. Ung thư xương hàm dưới thường dễ phát hiện khối sưng và thuận lợi hơn cho phẫu thuật triệt để, vì vậy tiên lượng thường tốt hơn. Ngược lại, tổn thương ở hàm trên có thể nhanh chóng xâm lấn vào xoang hàm hoặc nền sọ.

Khác với ung thư xương ở các chi thường gặp ở thanh thiếu niên, ung thư xương hàm phổ biến hơn trong độ tuổi 30–50. Tuy nhiên, những năm gần đây ghi nhận xu hướng trẻ hóa bệnh nhân.

Nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ khoảng 1,2–1,5 lần, phần lớn liên quan đến thói quen hút thuốc và sử dụng rượu bia kéo dài.

Theo bác sĩ Duy Anh, nếu phát hiện sớm và điều trị kết hợp, bao gồm phẫu thuật triệt để cùng hóa trị hoặc xạ trị khi cần, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt 60–70%.

Ngược lại, khi khối u đã di căn xa, thường là di căn phổi, hoặc xâm lấn sâu vào nền sọ, tỷ lệ sống sau 5 năm giảm xuống dưới 20%.

Bác sĩ nhấn mạnh ung thư xương hàm không phổ biến nhưng tiến triển nhanh và ảnh hưởng nặng nề đến cả chức năng sống lẫn thẩm mỹ. Khám răng miệng định kỳ mỗi 6 tháng và không chủ quan với các dấu hiệu bất thường là cách quan trọng để phát hiện bệnh sớm.

Như Loan