'Bệ phóng thể chế' cho sự phát triển của thành phố

Một trong những điểm nổi bật của luật là trao thêm quyền cho TPHCM trong tổ chức bộ máy, quy hoạch và quản trị đô thị. Thành phố được tự chủ quyết định tổng số biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số Trung ương giao; quyết định một số chính sách về nhân sự, thu nhập. Trong những lĩnh vực luật cho phép, thành phố có thể ban hành quy định phù hợp với thực tiễn địa phương; đồng thời thí điểm chính sách mới, khác luật hoặc nghị quyết của Quốc hội trong thời hạn tối đa 5 năm sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Cán bộ phường Bình Thới hướng dẫn người dân giải quyết thủ tục hành chính. ẢNH: CẨM NƯƠNG

Trong quy hoạch, TPHCM được lập một quy hoạch tổng thể, tăng quyền chủ động đối với không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao. Thành phố được quy định chính sách phát triển đô thị tại khu vực TOD; chủ động lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh phương án tuyến, công trình và vị trí công trình trên tuyến đường sắt địa phương; chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong khu vực TOD. Đây là những công cụ quan trọng để gắn phát triển giao thông với đô thị, đồng thời khai thác hiệu quả hơn giá trị đất đai. Luật cũng cho phép thành phố chủ động chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú trên quỹ đất do Nhà nước quản lý, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh triển khai các dự án phục vụ an sinh xã hội.

Không gian phát triển của TPHCM còn được mở rộng trên phương diện kinh tế. Thành phố được quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế; phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án; xây dựng cơ chế cho khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thiết lập sandbox cho trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, các mô hình kinh doanh số mới.

TPHCM cũng được hưởng một số khoản thu mới theo quy định; chủ động quyết định chỉ tiêu sử dụng đất trên địa bàn, trừ đất quốc phòng, an ninh; sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện giải phóng mặt bằng độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính. Những cơ chế này, nếu được vận hành hiệu quả, sẽ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giải phóng nguồn lực đất đai, tài chính và tạo thêm điều kiện triển khai các dự án động lực. Luật cũng xác lập TPHCM là hạt nhân điều phối vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam bộ, tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy liên kết vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Thể chế chỉ trở thành động lực khi được chuyển hóa thành hành động. Ngay sau khi Quốc hội thông qua luật, Thành ủy TPHCM đã ban hành chỉ thị yêu cầu tổ chức thi hành kịp thời, đồng bộ, thực chất và hiệu quả. UBND TPHCM xác định 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: tuyên truyền, phổ biến luật; xây dựng, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức thực hiện các thẩm quyền mới. Khối lượng công việc rất lớn với 168 văn bản cần chuẩn bị, gồm 117 nghị quyết của HĐND, 48 quyết định của UBND và 3 quyết định của Chủ tịch UBND thành phố. Đợt thi đua cao điểm “30 ngày đêm” vì thế không nhằm tạo thành tích, mà để bảo đảm khi luật có hiệu lực, các cơ chế thực thi cũng sẵn sàng, không để “luật chờ cơ chế”.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống văn bản, thành phố cần chuyển mạnh từ tư duy tiền kiểm sang kiến tạo phát triển và hậu kiểm; gắn phân quyền với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình; khuyến khích cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Quốc hội đã trao thêm cho TPHCM những công cụ thể chế mạnh hơn. Vấn đề còn lại là tổ chức thực thi như thế nào để các cơ chế mới thực sự đi vào cuộc sống. Nếu hành động quyết liệt, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả, Luật Phát triển đô thị sẽ giúp TPHCM giải phóng các nguồn lực, mở rộng không gian tăng trưởng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số và tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.