Bảo vệ trẻ trước 'bẫy việc làm'

“Việc nhẹ lương cao” - nguy cơ rình rập

Thị trường lao động Bắc Ninh với nhiều cơ hội việc làm rộng mở đã bị một số đối tượng xấu lợi dụng để tạo “bẫy việc làm”. Chúng chèo kéo trẻ em, nhất là trẻ em vùng cao với chiêu trò “việc nhẹ lương cao” để lừa đảo các em làm những công việc không phù hợp lứa tuổi, gây hệ lụy nghiêm trọng về thể chất, tinh thần và tương lai.

Tiếp cận thông tin từ kênh chính thống giúp người chưa thành niên lựa chọn công việc phù hợp, an toàn khi có nhu cầu. Trong ảnh: Học sinh tìm hiểu thông tin tại Ngày hội việc làm do Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh tổ chức.

Tháng 3/2026, 3 học sinh ở xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La bỏ học, chuẩn bị lên đường đến Bắc Ninh làm thuê sau khi nhận được lời mời gọi hấp dẫn với mức lương 8,5 triệu đồng/tháng qua mạng xã hội.

Tháng 4/2026, Công an xã Tả Phìn, tỉnh Lào Cai kịp thời ngăn chặn 4 nữ sinh trung học phổ thông và trung học cơ sở bỏ nhà đi với ý định làm thuê tại Bắc Ninh theo lời dụ dỗ của một người quen qua Facebook. Rất may, cả 2 vụ việc trên đều được phát hiện kịp thời và báo cho lực lượng công an ngăn chặn, không để xảy ra hậu quả đáng tiếc.

Theo quy định tại Bộ luật Lao động năm 2019 và văn bản hướng dẫn thi hành, chỉ tuyển dụng, sử dụng người lao động chưa thành niên làm các công việc phù hợp với sức khỏe, lứa tuổi và sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người lao động và phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ; không bố trí làm công việc hoặc làm việc tại nơi làm việc thuộc danh mục cấm theo quy định của pháp luật. Trường hợp sử dụng người chưa đủ 15 tuổi làm việc, doanh nghiệp phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người lao động và người đại diện theo pháp luật của người đó; bố trí thời giờ làm việc bảo đảm không ảnh hưởng đến thời gian học tập của người lao động.

Cuối tháng 4/2026, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử một số bị cáo, trong đó có 1 bị cáo là người Bắc Ninh về các tội “Mua bán người dưới 16 tuổi”, “Mua bán người” và “Không tố giác tội phạm”.

Trong số các nạn nhân có cháu Hờ Thị M. (sinh năm 2011 ở Điện Biên). Tháng 8/2024, cháu tìm việc tại Bắc Ninh qua Facebook. Tuy nhiên, sau 2 lần thử việc không được nhận vào làm chính thức, cháu đi làm tại một quán karaoke và bị ép thực hiện hành vi không chuẩn mực. Cháu không đồng ý nên đã bị bán qua lại, làm phục vụ ở nhiều quán karaoke khác nhau và bị khống chế, ép ký giấy nhận nợ dù không vay, cuối cùng cháu đã bỏ trốn được về quê và báo cơ quan công an.

Do hoàn cảnh khó khăn hoặc thiếu thông tin, không ít trẻ em vùng sâu, vùng xa dễ dàng tin theo những lời hứa hẹn “việc nhẹ lương cao”. Các em có thể bị làm việc trong môi trường độc hại, bị đe dọa, thậm chí bị mua bán, bóc lột.

Những vụ việc xảy ra gióng lên hồi chuông cảnh báo cần có giải pháp quyết liệt hơn nữa để bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ bị lừa đảo liên quan đến tìm kiếm việc làm, bắt đầu từ việc quản lý chặt lao động trẻ em theo đúng quy định của pháp luật.

Thực tế sử dụng lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cho thấy vẫn còn tình trạng sử dụng lao động trẻ em trái phép. Qua kiểm tra của các cơ quan chức năng phát hiện các vi phạm chủ yếu diễn ra ở các doanh nghiệp dân doanh, đơn vị cho thuê lại lao động.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh có 2 doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính. Đây là 2 doanh nghiệp cho thuê lại lao động có hành vi sử dụng lao động chưa thành niên mà không có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ.

Chung tay bảo vệ trẻ em

Bắc Ninh luôn quan tâm chỉ đạo thực hiện tốt chính sách pháp luật về lao động và trẻ em. Gần đây nhất, ngày 8/4/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 99/KH-UBND về phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em giai đoạn 2026 - 2030, đặt ra mục tiêu giảm tỷ lệ lao động trẻ em xuống dưới 4% vào năm 2030.

Kế hoạch này hướng tới việc xây dựng một hệ thống bảo vệ trẻ em toàn diện. Trong đó, 100% trẻ em có nguy cơ hoặc đã tham gia lao động trái quy định sẽ được phát hiện, hỗ trợ và can thiệp kịp thời; trên 90% trẻ em thuộc nhóm này được tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề phù hợp.

Cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh phỏng vấn người lao động bằng hình thức online.

Đáng chú ý, công tác truyền thông được xác định là một trong những trụ cột quan trọng. Mục tiêu đến năm 2030 là 70% trẻ em, 70% cha mẹ và 90% cán bộ, giáo viên được trang bị kiến thức về phòng ngừa lao động trẻ em. Song song với đó, các biện pháp kiểm tra, giám sát cũng được tăng cường. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu về lao động trẻ em, rà soát các nhóm có nguy cơ cao, đặc biệt tại khu vực làng nghề, khu vực kinh tế phi chính thức, sẽ giúp cơ quan chức năng chủ động hơn trong phát hiện và xử lý vi phạm.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Trưởng Phòng Việc làm (Sở Nội vụ) cho biết: “Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo thực hiện tốt công tác quản lý lao động, có nhiều giải pháp phòng, chống sử dụng lao động trẻ em trái phép. Ngày 13/4/2026, Sở Nội vụ ban hành công văn gửi các doanh nghiệp về việc tăng cường thực hiện các giải pháp phòng ngừa việc sử dụng lao động chưa thành niên không đúng quy định pháp luật. Trong các cuộc kiểm tra thường xuyên, đột xuất, sở luôn chú trọng kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về sử dụng lao động trẻ em”.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã chủ động tuân thủ quy định pháp luật. Ông Vũ Tiến Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bắc Ninh cho biết: “Các doanh nghiệp khi đến Trung tâm Dịch vụ việc làm của tỉnh tìm kiếm nhân lực đều chấp hành tốt quy định của pháp luật về lao động, nhất là đối với trẻ em”.

Theo ông Nguyễn Văn Hợi, Giám đốc Nhân sự Công ty cổ phần AD Vina (phường Nếnh), trung bình mỗi năm, doanh nghiệp cung ứng từ 15-18 nghìn lao động cho các khu công nghiệp trong, ngoài tỉnh Bắc Ninh. Việc kiểm tra giấy tờ tùy thân, xác minh độ tuổi và ký kết hợp đồng đúng quy định là yêu cầu bắt buộc nhằm tránh sử dụng lao động trái pháp luật.

Thanh Hương