Bảo đảm chất lượng trùng tu đình làng cổ

Công nhân thi công quét vôi vữa và chống thấm tại đình làng Túy Loan. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Yêu cầu cấp thiết

Những ngày này, đình làng Túy Loan, Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia, trở thành công trường khi nhiều hạng mục được hạ giải để trùng tu khẩn cấp. Nhiều cấu kiện gỗ, hệ mái và các chi tiết trang trí trong lần trùng tu năm 2011 đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn khả năng sử dụng. Thành phố tiếp tục đầu tư gần 10 tỷ đồng để bảo tồn ngôi đình cổ bên dòng sông Túy Loan.

Gắn bó nhiều năm với đình làng, ông Đặng Công Ba, Trưởng ban Quản lý di tích đình làng Túy Loan không giấu được trăn trở khi chứng kiến nhiều hạng mục của ngôi đình xuống cấp nghiêm trọng. Theo ông, việc hạ giải để trùng tu là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm an toàn và gìn giữ di tích.

“Nếu đơn vị thi công không triển khai kịp thời thì chỉ thời gian ngắn nữa là ngôi đình có thể sập bất cứ lúc nào. Người dân trong làng mong công trình được làm cẩn thận để giữ lại ngôi đình cho địa phương”, ông Ba nói.

Ông Đoàn Sỹ Lạng, đại diện đơn vị thi công tu bổ đình làng Túy Loan chia sẻ, quá trình hạ giải giúp đơn vị đánh giá đầy đủ hiện trạng công trình để xây dựng phương án tu bổ phù hợp. Qua khảo sát, đình làng Túy Loan nằm ở khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng ngập lụt và có mật độ mối đất rất cao. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến tuổi thọ của hệ gỗ và nhiều hạng mục kiến trúc.

Lần trùng tu này, đơn vị tập trung xử lý đồng bộ các nguyên nhân có thể ảnh hưởng đến độ bền của công trình ngay từ đầu. Từ nền móng, chân cột gỗ đến hệ mái đều được áp dụng giải pháp chống mối, chống ẩm và chống thấm phù hợp với điều kiện khí hậu miền Trung.

Đối với những cấu kiện gỗ, tường gạch và đá lát còn khả năng sử dụng, đơn vị ưu tiên bảo tồn, gia cố, hạn chế tối đa thay mới. “Quan điểm của chúng tôi là giữ lại tối đa những cấu kiện còn giá trị của di tích. Chỉ những hạng mục hư hỏng nặng, không còn khả năng chịu lực mới được thay thế. Mọi phương án xử lý đều được thống nhất với chủ đầu tư và cơ quan chuyên môn trước khi triển khai. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng công trình nhưng vẫn giữ được giá trị nguyên gốc của ngôi đình”, ông Lạng cho biết.

Các kiến trúc, hạng mục còn giá trị được đơn vị thi công bảo quản để tiếp tục tái sử dụng. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Siết chặt quy trình trùng tu

Trong khi đình làng Túy Loan đang được trùng tu khẩn cấp, Đà Nẵng cũng chuẩn bị triển khai dự án bảo tồn, tu bổ đình làng Hải Châu với tổng mức đầu tư gần 20 tỷ đồng. Dự án tập trung tu bổ các hạng mục kiến trúc xuống cấp như: đình chính, nhà thờ 42 họ tộc, nhà thờ tiền hiền, miếu Bà cùng một số hạng mục phụ trợ, nhằm bảo đảm không gian sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của cộng đồng.

Ông Nguyễn Duy Minh, Trưởng ban Quản lý di tích đình làng Hải Châu cho biết, sau khi được công nhận Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 2001, ngôi đình được đại trùng tu. Đến nay, sau khoảng 25 năm, nhiều hạng mục quan trọng tại đình đã xuống cấp nghiêm trọng. Người dân rất vui mừng khi thành phố kịp thời quan tâm, đầu tư tu bổ ngôi đình; đồng thời tin tưởng với sự tham gia của các đơn vị chuyên môn, chất lượng công trình sẽ được bảo đảm hơn so với trước.

“Điều người dân mong muốn nhất là sau khi trùng tu, ngôi đình trở nên khang trang, vững chãi, nhưng vẫn giữ được những yếu tố nguyên gốc đã làm nên giá trị của đình Hải Châu.

Chúng tôi cũng mong các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ, có giải pháp phát huy giá trị đình làng gắn với đời sống cộng đồng và phục vụ du khách. Di tích có nhiều người đến sinh hoạt, tham quan thì sẽ luôn có hơi người và được gìn giữ tốt hơn”, ông Minh bày tỏ.

Đình làng Hải Châu sắp bước vào cuộc đại trùng tu với quan điểm giữ tối đa giá trị yếu tố gốc của ngôi đình cổ. Ảnh: KHÔI NGUYÊN

Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng, thực tế từ nhiều dự án trước đây cho thấy, chất lượng công trình không chỉ phụ thuộc vào đơn vị thi công, mà còn chịu tác động bởi điều kiện thời tiết, vật liệu, kỹ thuật. Cạnh đó, công tác bảo quản, bảo dưỡng sau khi hoàn thành cũng đóng vai trò rất quan trọng, quyết định tuổi thọ của công trình.

“Hơn 10 năm trước, công tác tu bổ di tích còn gặp nhiều khó khăn về kinh phí. Đối với hệ cấu kiện gỗ, nhiều đình làng chưa xử lý mối mọt triệt để ngay từ đầu nên sau thời gian sử dụng, mối tiếp tục ăn từ bên trong làm gỗ bị mục rỗng”, ông Thiện cho biết.

Từ những kinh nghiệm đó, công tác trùng tu các di tích tại Đà Nẵng đã có nhiều thay đổi. Quy trình thi công được siết chặt từ khâu lựa chọn vật liệu, xử lý nền móng đến kiểm soát nguồn nước thi công. Gỗ sử dụng cho hệ cột, kèo bảo đảm độ khô tiêu chuẩn để hạn chế co ngót, tránh làm hở mái ngói và gây thấm dột sau này. Cùng với đó, phương án tu bổ ưu tiên giữ lại tối đa các cấu kiện còn giá trị, chỉ thay thế những hạng mục không còn khả năng sử dụng.

“Đối với đình làng Hải Châu, nhiều cấu kiện gỗ vẫn còn trong tình trạng tốt nên có điều kiện để giữ lại tối đa những yếu tố nguyên gốc. Những năm gần đây, phương pháp kỹ thuật, quy trình trùng tu, lựa chọn đơn vị thi công đã được hoàn thiện hơn. Thế nhưng, công trình chỉ thực sự bền khi được bảo quản thường xuyên. Đình làng không thể cửa đóng then cài quanh năm, mà phải luôn có người trông nom, chăm sóc. Có như vậy, di tích mới bền vững theo thời gian”, ông Thiện nói.

KHÔI NGUYÊN