Bánh mì đường phố và hồi chuông cảnh báo an toàn thực phẩm

Trong vài tháng qua, nhiều vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì – món ăn đường phố quen thuộc – xảy ra tại nhiều địa phương, khiến hàng trăm người phải nhập viện. Khi cao điểm nắng nóng đang đến gần, nguy cơ mất an toàn thực phẩm (ATTP) từ thức ăn đường phố được cảnh báo sẽ gia tăng nếu không có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.

Một xe bán bánh mì trước số nhà 451/9 Tô Hiến Thành, phường Diên Hồng, TP HCM. Ảnh Hữu Thông

Ngày 2/3, Sở Y tế TP HCM thông tin ghi nhận 22 trường hợp nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại cửa hàng A.C trên đường Phan Văn Trị, phường Hạnh Thông. Trước đó, từ ngày 27/2, một số người đến Bệnh viện Quân y 175 khám với các triệu chứng sốt, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy. Sau khi tiếp nhận thông tin, Sở Y tế yêu cầu các bệnh viện rà soát, thống kê và ghi nhận thêm ca bệnh tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Đa khoa Trung Mỹ Tây và Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức. Mẫu bệnh phẩm đã được thu thập để xét nghiệm, truy tìm tác nhân gây bệnh.

Không chỉ tại TP HCM, trong tháng 2, tại Đồng Tháp, ít nhất 86 người nhập viện sau khi ăn bánh mì của cơ sở Hồng Ngọc 12. Đáng chú ý, hai năm trước, 149 khách hàng cũng từng nhập viện do ngộ độc sau khi sử dụng sản phẩm của chính cơ sở này.

Trước đó, cuối tháng 12/2025, gần 100 người tại Lâm Đồng phải nhập viện sau khi ăn bánh mì từ một xe bán hàng lưu động. Cùng thời điểm, 125 người ở TP HCM nhập viện sau khi ăn bánh mì của hộ kinh doanh Ngọc Hà (phường Phú Mỹ). Kết quả điều tra xác định vi khuẩn Salmonella và E.coli xuất hiện trong patê, sốt trứng, chả bò, thịt nguội, dưa leo, ớt là nguyên nhân gây ngộ độc.

Đáng lưu ý, cơ sở này mỗi ngày bán khoảng 800 ổ bánh mì nhưng không có giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, không có giấy xác nhận tập huấn kiến thức ATTP, không có giấy khám sức khỏe của chủ và nhân viên, đồng thời không xuất trình được hợp đồng mua bán nguyên liệu. Trước đó, vụ ngộ độc bánh mì cóc cô Bích tại phường Hạnh Thông khiến 316 người phải vào viện thăm khám; vi khuẩn Salmonella được xác định là căn nguyên gây bệnh.

Thực tế cho thấy, ngộ độc bánh mì có thể xảy ra ở cả xe hàng rong lẫn điểm bán cố định; từ người bán nhỏ lẻ đến thương hiệu lâu năm. Ngay cả địa phương có mô hình quản lý ATTP được đánh giá tiên tiến như TP HCM cũng không nằm ngoài nguy cơ.

Trả lời báo chí, PGS-TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, cho biết bánh mì có nhiều thành phần dễ phát sinh vi khuẩn như patê, thịt nguội, đồ chua, rau sống. Chỉ một sai sót nhỏ trong chế biến hoặc bảo quản cũng có thể dẫn đến nhiễm khuẩn và gây ngộ độc. Ông cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở bánh mì mà rộng hơn là loại hình thức ăn đường phố và cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ; do đó cần cơ chế giám sát chủ động, đánh giá nguy cơ và hướng dẫn cơ sở tuân thủ quy định ATTP.

Tương tự, TS-BS Lâm Quốc Hùng, Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế), đánh giá cao mô hình thí điểm “phố hàng rong” tại TP HCM thời gian qua. Theo ông, để bảo đảm ATTP thức ăn đường phố, yếu tố quan trọng là kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu và nâng cao trách nhiệm của người bán.

Ở góc độ pháp lý, trao đổi với báo chí, luật sư Phạm Ngọc Hưng cho rằng với hàng chục ngàn điểm bán thức ăn đường phố tại TP HCM, việc quản lý thuần túy bằng biện pháp hành chính là chưa đủ. Ông đề xuất chuyển dần sang mô hình quản lý theo rủi ro, kết hợp giữa quản lý nhà nước, trách nhiệm của người kinh doanh và sự giám sát của xã hội; đồng thời xem xét quy hoạch các khu vực kinh doanh tập trung, bảo đảm điều kiện vệ sinh và thuận lợi cho kiểm tra.

Các ý kiến đều chung nhận định, khi cơ chế giám sát được thực hiện chủ động và đồng bộ, nguy cơ ngộ độc thực phẩm từ bánh mì và thức ăn đường phố mới có thể được kéo giảm bền vững.

Hữu Thông