Bám bản 'gieo chữ' giữa đại ngàn

Khi bản nhỏ vẫn còn rộn ràng dư âm ngày Tết, cán bộ, giáo viên Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh lại bắt đầu hành trình ngược núi, băng rừng, bám bản vận động học sinh dân tộc Chứt trở lại lớp. Từ những con đường hun hút đến từng nếp nhà nép mình bên sườn núi, bước chân thầy cô bền bỉ, mang theo niềm tin và khát vọng gieo chữ giữa đại ngàn.

Bản Rào Tre trong xuân mới.

Ở sườn đông dãy Trường Sơn, nơi những ngọn núi nối nhau trùng điệp ôm lấy bản làng nhỏ bé, mỗi độ xuân về, nhịp sống nơi đây dường như chậm lại trong những lễ tục truyền đời, trong tiếng khèn, tiếng nhạc ngân vang và men rượu cần thơm nồng bên bếp lửa. Và khi không khí hội xuân còn chưa kịp lắng, cán bộ, giáo viên Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh lại bắt đầu hành trình vượt núi vào bản để vận động học sinh dân tộc Chứt trở lại trường, lớp.

Thầy Đặng Bá Hải - Phó Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: “Đưa được học sinh ra trường đã khó, nhưng giữ các em ở lại trường còn khó hơn. Sau kỳ nghỉ dài, nhiều em quen với sinh hoạt ở bản, với nương rẫy nên muốn ở nhà. Chính những rào cản về điều kiện sống, nhận thức và tâm lý ấy khiến việc đảm bảo sĩ số sau mỗi kỳ nghỉ chưa bao giờ là điều dễ dàng. Vì thế, vận động học sinh trở lại trường không chỉ là nhiệm vụ, mà là hành trình cần sự kiên trì, tâm huyết và cả tình thương, trách nhiệm của người thầy”.

Giáo viên Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh và lực lượng Biên phòng vận động học sinh trở lại trường sau những ngày nghỉ Tết.

Từ những trăn trở ấy, Ban Giám hiệu Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh đã chủ động xây dựng kế hoạch vận động học sinh ngay từ đầu năm học, coi đây là nhiệm vụ xuyên suốt chứ không phải giải pháp tình thế. Không chỉ sau kỳ nghỉ Tết mà sau mỗi dịp lễ, cuối tuần, danh sách học sinh đều được rà soát kỹ lưỡng. Với những em chưa trở lại trường, giáo viên chủ nhiệm, tổ quản sinh, cán bộ tư vấn tâm lý và Đoàn Thanh niên sẽ kịp thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, lực lượng Bộ đội Biên phòng để trực tiếp vào từng bản làng vận động. Mỗi chuyến đi là một sự kết nối trách nhiệm nhằm bảo đảm không một học sinh nào bị bỏ lại phía sau.

Theo chân các thầy cô trong hành trình ngược núi, câu chuyện “gieo chữ” giữa đại ngàn Trường Sơn hiện lên như những thước phim quay chậm với biết bao nhọc nhằn lặng thầm. Ở đó có những tấm lưng áo đẫm mồ hôi trên con dốc dài hun hút, có những cuộc gọi giữa sóng điện thoại chập chờn, và cả những lần gõ cửa từng nhà sàn khi sương núi vẫn còn bảng lảng… tất cả chỉ để giữ học trò ở lại với lớp.

Sau Tết, hành trình ấy lại tiếp nối, đó là khi biết Hồ Kiệm và Hồ Văn Hoàng còn mải vui xuân, thầy cô đã trực tiếp ngược dốc vào bản. Những cuộc trò chuyện cùng gia đình bên hiên nhà sàn, những lời động viên, nhắc nhở các em về kỳ thi phía trước, về cánh cửa tương lai có thể khép lại nếu các em lỡ nhịp đến trường. Chính sự tận tâm của thầy cô đã làm thay đổi suy nghĩ của học sinh để các em khép lại những ngày vui, thu xếp hành trang, theo thầy cô xuống núi. Sau những ngày vui xuân đón Tết, Kiệm và Hoàng đã trở lại sân trường, hòa vào nhịp học quen thuộc, để con chữ tiếp tục thắp sáng ước mơ giữa đại ngàn.

Gắn bó với học sinh dân tộc 11 năm nay, cô giáo Phan Thị Thúy Hằng vẫn nhớ những ngày nhờ người thân trong gia đình vượt hơn 30 km đường rừng cùng vào bản tìm học sinh. Có hôm đi từ sáng sớm, đến nơi chỉ kịp nghỉ đã nghe tin học sinh đã theo bố mẹ lên rừng. “Những lần như thế, tôi lại tiếp tục chờ đợi, tìm kiếm, bởi chỉ cần gặp được các em, nói chuyện trực tiếp, mình mới có cơ hội thuyết phục. Đến nay, nhiều học trò như Hồ Cường, Hồ Ngoan, Hồ Ngọc, Hồ Thu … đã ra trường, đi làm ăn xa, nhưng thỉnh thoảng vẫn gọi điện, nhắn tin hỏi thăm cô. Với người giáo viên bám bản, đó là sự động viên tinh thần quý giá nhất”, cô Hằng chia sẻ.

Những cuộc trò chuyện, những lời động viên, nhắc nhở các em về kỳ thi phía trước, về cánh cửa tương lai...

Mới đây là câu chuyện của thầy Đặng Quốc Hoàn với hành trình tìm học sinh Hồ Tiến Mạnh - lớp 9, tự ý nghỉ học ra tận Thái Bình làm thuê. Không tiền ăn ở, không người thân bên cạnh, cuộc sống nơi đất khách khiến em chật vật và gần như mất liên lạc. Qua nhiều thông tin, thầy đã tìm kiếm, liên hệ khắp nơi, rồi cùng các đồng nghiệp góp tiền đưa em trở về.

Ở bản làng người Chứt, tập tục cộng đồng vẫn in đậm trong đời sống. Chỉ cần một người ốm, cả bản từ già đến trẻ đều tạm gác mọi công việc, học tập để thăm hỏi. Rồi cũng có nhiều học sinh cứ nhớ nhà, nhớ bản là lại lặng lẽ trốn khỏi trường. Nhịp sinh hoạt ấy nhiều khi khiến việc duy trì sĩ số trở thành bài toán không dễ.

Thầy Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ về công tác vận động học sinh trở lại trường.

Thầy Nguyễn Mạnh Hùng - Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh chia sẻ: “Gắn bó với học sinh dân tộc Chứt nhiều năm nay, chúng tôi không còn nhớ mình đã có bao nhiêu chuyến ngược núi vào bản để tìm trò. Chỉ biết rằng, sau mỗi lần trở về, niềm tin lại được bồi đắp thêm một chút. Sự nỗ lực của nhà trường, của thầy cô cùng sự phối hợp, hỗ trợ của lực lượng Bộ đội Biên phòng không chỉ dừng lại ở việc vận động học sinh quay lại lớp, mà còn là hành trình kiên trì gây dựng niềm tin nơi phụ huynh. Chỉ khi bà con thực sự hiểu rằng con chữ có thể mở ra một lối đi khác cho con em mình thì khi ấy, hành trình gieo chữ giữa đại ngàn mới vơi bớt gian nan”.

Từ những chuyến “bám bản” của thầy cô, sau kỳ nghỉ tết dài ngày, 33 học sinh dân tộc Chứt đã có mặt đầy đủ tại trường. Con số tưởng chừng như đơn giản, nhưng với các thầy cô ở Trường THCS&THPT dân tộc nội trú Hà Tĩnh là cả một hành trình của thuyết phục kiên trì và yêu thương.

Học sinh phấn khởi trong những tiết học đầu xuân.

Với Hồ Thị Thủy - học sinh lớp 10, trở lại trường những ngày này không chỉ là tiếp tục một học kỳ, mà là bước qua sự níu kéo của thói quen và nỗi buồn xa nhà. Nhìn em ngồi ở góc bàn học, đôi mắt chăm chú theo từng dòng chữ, ít ai biết rằng, chỉ vài ngày trước, em còn bịn rịn không muốn rời bản. “Ở nhà vui lắm, em còn muốn ở thêm ít ngày, nhưng thầy vào tận nơi động viên, nói nhiều về tương lai, về tầm quan trọng của kiến thức nên em nghĩ mình phải đi học tiếp. Em sẽ cố gắng học xong THPT để sau này có kiến thức, có nghề nghiệp ổn định, tự lo được cho bản thân và giúp đỡ gia đình, để cuộc sống không còn quanh quẩn mãi trong những khó khăn của bản làng”.

Học sinh Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh chia sẻ cảm nghĩ khi được thầy cô vận động đi học.

Ở lớp bên cạnh, Hồ Kiệm - nam sinh lớp 11 cũng đang dõi theo từng lời tâm huyết của thầy cô. Giờ học đầu năm vì thế trở nên đặc biệt hơn, không chỉ bởi đó là buổi học đầu tiên sau kỳ nghỉ dài, mà còn bởi với em, đó là một sự khởi đầu lại. Những ngày tự ý nghỉ học để theo anh em, bạn bè đi làm thuê nơi đất khách đã cho Kiệm trải nghiệm đủ nhọc nhằn và chông chênh. Những công việc thời vụ bấp bênh, đồng tiền kiếm được bằng sức lực nhưng thiếu kỹ năng, thiếu kiến thức khiến em sớm nhận ra nếu không học hành đến nơi đến chốn, tương lai sẽ mãi mờ mịt và phụ thuộc. Vì thế, sự trở lại hôm nay của Kiệm không đơn thuần là quay về lớp học, mà là sự lựa chọn lại con đường cho chính mình - con đường của tri thức, của nghề nghiệp ổn định và của một tương lai vững vàng hơn.

Nhiều hoạt động ngoại khóa, vui chơi được nhà trường tổ chức để trang bị kỹ năng cho học sinh.

Để mỗi ngày đến trường thực sự là một ngày vui và có ý nghĩa, bên cạnh việc trang bị kiến thức văn hóa, nhà trường đặc biệt chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng sống và khả năng hòa nhập cộng đồng cho học sinh.

Thầy Đặng Bá Hải - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Mục tiêu của trường không chỉ là duy trì sĩ số, mà còn giúp các em thay đổi nhận thức, hình thành bản lĩnh và ước mơ cho tương lai. Theo đó, năm học này, ngoài chương trình chính khóa và các hoạt động tư vấn tâm lý thường xuyên, nhà trường tăng cường thêm 70 tiết giáo dục kỹ năng sống. Các hoạt động thể dục thể thao, dân vũ, câu lạc bộ âm nhạc được duy trì đều đặn, 100% học sinh biết thổi sáo recorder. Nhiều hoạt động trải nghiệm theo chủ đề cũng được tổ chức, cùng những sân chơi hấp dẫn như trình diễn trang phục dân tộc thiểu số, nhằm giúp các em thêm tự tin, tự hào về bản sắc của mình”.

Lãnh đạo Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh chia sẻ về các giải pháp để giữ chân học sinh ở lại trường.

Khắc ghi lời dạy của Bác: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt, học tốt”, cán bộ, giáo viên, nhân viên Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh vẫn bền bỉ thắp sáng những ước mơ giữa đại ngàn. Trong từng tiết học, từng giờ sinh hoạt nội trú, thầy cô không chỉ trao truyền tri thức mà còn vun đắp niềm tin, gieo vào lòng học sinh khát vọng về một tương lai rộng mở.

Thầy cô không chỉ trao truyền tri thức mà còn vun đắp niềm tin, gieo vào lòng học sinh khát vọng về một tương lai rộng mở.

Tết đã qua, song hơi ấm mùa xuân vẫn lan tỏa dưới mái trường nội trú, trong lớp học đủ đầy, trong âm thanh khèn, sáo rộn rã giữa giờ ra chơi, trong ánh mắt sáng lên của học trò ngày trở lại. Phía sau sự bình yên ấy là những bước chân thầy cô lặng lẽ bám bản, là bao cuộc trò chuyện kiên trì để giữ các em ở lại với con chữ. Bởi hành trình “giữ trò” không chỉ để trọn vẹn một năm học, mà để nâng đỡ những ước mơ vừa kịp nảy mầm, mở lối cho các em bước ra khỏi vòng lặp của đói nghèo, hướng tới tương lai. Và từ những bước chân thầm lặng ấy, hạt giống tri thức tiếp tục được gieo xuống núi rừng Trường Sơn. Một mùa xuân của niềm tin và khát vọng đang âm thầm lan tỏa, đủ sức làm đổi thay cuộc đời của những đứa trẻ dân tộc Chứt hôm nay và diện mạo bản làng ngày mai.

NỘI DUNG: THÚY NGỌC - ĐÌNH NHẤT
ẢNH: ĐÌNH NHẤT
THIẾT KẾ: HUYỀN TRANG

Ngọc Nhất