Bài 3: Vị thế Hà Nội trong không gian văn hóa quốc tế

Thành phố Hà Nội đang phấn đấu trở thành trung tâm văn hóa của châu lục và thế giới. Trong ảnh: Nghệ sĩ Nhân dân Thu Huyền, ca sĩ Thanh Duy cùng dàn diễn viên múa biểu diễn trong chương trình nghệ thuật chính luận "Tổ quốc trong tim. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Những công trình biểu tượng của thời đại

Nằm trên bán đảo Quảng An vươn mình ra hồ Tây, Nhà hát Opera Hà Nội (Nhà hát Ngọc Trai) như hòa vào những nhịp sóng Tây Hồ. Được khởi công vào tháng 10/2025, đến nay, công trường thi công nhà hát đang diễn ra sôi động.

Công trình được thiết kế bởi huyền thoại kiến trúc người Ý Renzo Piano. Hiện công trình nhà hát đã hoàn thành phần móng, đơn vị thi công đang lắp dựng khung thép chịu lực cho phần thân và chuẩn bị thi công mái vòm - hạng mục quy mô lớn và tạo diện mạo đặc trưng cho nhà hát.

Khi hoàn thành Nhà hát Opera Hà Nội sẽ là một biểu tượng mới của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Nhà hát dự kiến có gần 1.800 chỗ, khán phòng đa năng với hệ thống ghế di động sẽ là nơi trình diễn nhiều loại hình nghệ thuật như: Hòa nhạc giao hưởng, biểu diễn âm nhạc, opera và ballet cổ điển, các buổi trao giải, gala, trình diễn giải trí quy mô lớn...

Những năm gần đây, Hà Nội xây dựng được những công trình văn hóa lớn như: Bảo tàng Hà Nội, Cung Thiếu nhi (mới)..., nhưng vẫn thiếu những công trình mang tính biểu tượng, tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển.

Với kiến trúc độc đáo, quy mô lớn và nằm ở không gian văn hóa Hồ Tây, khi hoàn thành Nhà hát Opera Hà Nội sẽ là một biểu tượng mới của Thủ đô trong kỷ nguyên mới, tạo động lực góp phần phát triển công nghiệp văn hóa.

Phối cảnh sân vận động Hùng Vương nằm trong Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội ở phía nam Hà Nội.

Cũng trong thời gian này, diện mạo Sân vận động Hùng Vương (nằm trong Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội) ở phía nam thành phố cũng dần hiện ra. Sân vận động có quy mô khán đài lớn nhất thế giới, sức chứa lên đến 135 nghìn chỗ ngồi. Không chỉ thế, sân vận động còn được thiết kế theo tiêu chuẩn FIFA với hệ mái che đóng, mở tự động.

Nét hiện đại song hành cùng truyền thống là điểm nhấn kiến trúc nổi bật của sân vận động Hùng Vương với cảm hứng từ họa tiết trống đồng Đông Sơn. Toàn bộ công trình được phát triển theo mô hình sân vận động xanh và thông minh khi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát an ninh, điều tiết dòng người, các giải pháp tiết kiệm năng lượng và vật liệu thân thiện với môi trường.

Sân vận động Hùng Vương khi hoàn thành vừa là nơi thi đấu thể thao, vừa trở thành tổ hợp phục vụ các sự kiện văn hóa, giải trí tầm cỡ quốc tế trong tương lai. Sân vận động của kỷ nguyên mới, nhưng mang dáng dấp của thời đại Hùng Vương - thời kỳ mở nước là minh chứng rõ nét nhất của quan điểm hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.

Mục tiêu của Hà Nội không dừng lại ở việc đáp ứng, nâng cao đời sống văn hóa của nhân dân, mà còn bảo đảm điều kiện tổ chức, tạo sức hút với các sự kiện quốc tế.

Định vị trung tâm văn hóa quốc tế

Nhưng những thiết chế văn hóa hoành tráng chỉ phát huy giá trị khi được tổ chức, thu hút được những sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch xứng tầm.

Thời gian qua, Hà Nội đã chứng minh năng lực tổ chức những sự kiện văn hóa quy mô lớn và đang từng bước tích lũy kinh nghiệm để trở thành “thành phố sự kiện”.

Cuối năm 2024, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo tổ chức tại các không gian di sản trên địa bàn các phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam đã thu hút 300 nghìn lượt người tham dự.

Các bạn trẻ háo hức khi tham dự "Concert quốc gia" Tổ quốc trong tim do Báo Nhân Dân phối hợp Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức tối 10/8/2025. (Ảnh: Phương Anh)

Năm 2025, Hà Nội là nơi diễn ra những “siêu concert” như: Tổ quốc trong tim, Hòa nhạc ánh sáng chào năm mới, Hà Nội - Từ mùa thu lịch sử năm 1945, Tự hào là người Việt Nam, V-Concert - Rạng rỡ Việt Nam...; tiếp đó Festival Thăng Long-Hà Nội do thành phố Hà Nội tổ chức tháng 11/2025 thu hút tới 200 nghìn lượt người.

Bước sang năm 2026, từ động lực của thực hiện Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị và Chương trình hành động số 08 của Thành ủy, các sự kiện tầm cỡ quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh.

Một tiết mục biểu diễn nghệ thuật trong Lễ hội Sen do Sở Du lịch Hà Nội phối hợp Ủy ban nhân dân phường Tây Hồ tổ chức vào tháng 6/2026.

Chương trình chính luận thực cảnh “Âm vang Tổ quốc” (tháng 4/2026) do thành phố Hà Nội phối hợp Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện đã thu hút gần 40.000 khán giả. Lễ hội Sen Hà Nội (tháng 6/2026) được tổ chức tại không gian rộng, quy mô lớn nhất từ trước đến nay, trong ba ngày diễn ra đã có tới 300 nghìn lượt người tham dự và tham quan.

Từ nay đến cuối năm 2026, thành phố sẽ tiếp tục tổ chức nhiều sự kiện khác như: Lễ hội Áo dài Du lịch, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo, Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ hai... dự kiến mỗi chương trình sẽ thu hút hàng trăm nghìn người tham dự.

Không chỉ có các chương trình trong nước, những sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch mang tầm quốc tế ngày càng xuất hiện nhiều hơn ở Thủ đô.

Pháo hoa rực rỡ tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, trong chương trình nghệ thuật "Hà Nội - Từ mùa thu lịch sử năm 1945" do thành phố Hà Nội tổ chức tối 15/8/2025. (Ảnh: Viết Thành)

Tháng 6/2026, đại nhạc hội K-PULSE Hanoi quy tụ dàn sao PSY, Jay Park, BamBam đã thu hút đông đảo khán giả đến sân vận động Mỹ Đình hai đêm liên tiếp.

Đầu tháng 8/2026, dự kiến có khoảng 2.000 vận động viên, huấn luyện viên võ thuật tham gia Liên hoan Võ thuật Quốc tế Hà Nội.

Tháng 10/2026, Hà Nội sẽ là điểm dừng chân thứ tám trong chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới của nhóm nhạc BigBang (nhóm nhạc nam Hàn Quốc), với hai đêm diễn tại Mỹ Đình. Dù chưa chính thức mở bán vé, nhưng “sức nóng” của sự kiện đã khiến giá vé giữ chỗ VVIP hiện đã lên đến vài chục triệu đồng/vé.

Sống ở Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng chị Lê Hà Linh (đường Lê Văn Sỹ, phường Phú Nhuận) đang háo hức chờ đón sự kiện này.

Các sự kiện có sự tham gia của các nghệ sĩ quốc tế còn thu hút nhiều khán giả từ các nước đến Hà Nội. Những “siêu sự kiện” này đem lại doanh thu lớn về kinh tế khi kéo theo chuỗi hoạt động: lưu trú, ẩm thực, mua sắm, vận chuyển đường bộ, đường không... của hàng chục nghìn người.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn nhận định: “Các nghệ sĩ, dàn nhạc và nhà tổ chức quốc tế luôn cân nhắc nhiều yếu tố khi lựa chọn điểm biểu diễn, như quy mô thị trường, chất lượng công chúng, năng lực tổ chức, mức độ an toàn, chiều sâu văn hóa và khả năng xây dựng thương hiệu... Hà Nội ngày càng xuất hiện trong lịch lưu diễn của các đơn vị nghệ thuật lớn cho thấy thành phố đang hội tụ ngày càng đầy đủ những điều kiện đó”.

Chương trình hành động số 08 của Thành ủy đặt mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội hình thành 3 đến 5 sự kiện mang thương hiệu quốc gia trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo, sở hữu ít nhất 3 thương hiệu quốc tế về âm nhạc, điện ảnh và lễ hội văn hóa.

Vẫn còn nhiều việc phải làm, nhất là về thủ tục hành chính, hay “hệ sinh thái” tiêu dùng gắn với các sự kiện để kích thích chi tiêu, song từ kinh nghiệm tổ chức các sự kiện như: Lễ hội Thiết kế Sáng tạo, Festival Thăng Long-Hà Nội, Festival Võ thuật quốc tế, Liên hoan nhạc Jazz quốc tế, Festival Văn hóa số quốc tế, Festival Làng nghề Hà Nội… nhiều chuyên gia cho rằng Hà Nội sẽ sớm đạt được những mục tiêu nêu trên.

Những công trình biểu tượng, những sự kiện văn hóa, du lịch, thể thao tầm cỡ, hệ thống không gian sáng tạo đa dạng tạo điều kiện cho các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà sáng tạo thi thố tài năng là minh chứng rõ nét nhất cho tầm vóc mới của văn hóa Hà Nội trong khu vực và quốc tế, nhất là khi thành phố có những thiết chế văn hóa tầm cỡ thế giới đang hình thành.

HÀ THÀNH