Ba giống cà phê thống trị thế giới

Tác giả: Joseph M. Walsh/ Light Books & NXB Phụ nữ Việt Nam

Tất tần tật về cà phê

Cuốn sách là chuyến hành trình hấp dẫn đưa độc giả băng qua những lục địa, xuyên suốt dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới.

Ba giống cà phê thống trị thế giới

Họ hàng của cây cà phê khá đông đúc, có khoảng 60 loài. Thế nhưng, thị trường cà phê thương mại lại được cấu thành chỉ với ba giống cà phê là Arabica, Liberica và Maragogipe.

Arabica là giống cà phê được ưa chuộng suốt hơn 100 năm quá. Ảnh minh họa: K.C.

Theo một vài nhà thực vật học, chỉ có một chi cà phê duy nhất, Coffea Arabica, nhưng những người khác lại dám chắc rằng có hai loại riêng biệt là Coffea Orientalis và Coffea Occidentalis.

Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân dẫn đến khác biệt về kích thước, hình dạng và sản phẩm của cây phê là do khác biệt về đất trồng, khí hậu và phương pháp trồng trọt nên chỉ công nhận có một chi duy nhất mà thôi.

Tuy nhiên, dân trong ngành thường công nhận ba giống cà phê chính yếu cấu thành nền cà phê thương mai: Coffea Arabica, Coffea Liberica và Coffea Maragogipe (gần đây mới được phát hiện ở Brazil). [1]

Coffea Arabica hay “cây cà phê Ả Rập” là loại phổ biến nhất, thuộc nhóm cây thường xanh, có đặc tính giống cây bụi. Trong điều kiện trồng trọt, chiều cao của chúng đạt từ 1,2 tới 1,8 mét, tán lá tương tự nguyệt quế Bồ Đào Nha. Thân cây thẳng đứng và thanh mảnh, đường kính trung bình khoảng 7,5 centimet, được bao phủ bởi lớp vỏ cây màu nâu trắng, trông khá sần sùi.

Cây ra rất nhiều cành, chúng thường cong xuống khi trưởng thành, nhưng khi còn non và đầy sức sống, chúng tỏa rộng ra thành vòng tròn như một chiếc dù. Gỗ rất mềm dẻo và linh hoạt, đến mức ngọn cành cây dài nhất có thể uốn cong xuống gần sát mặt đất mà không bị gãy.

Lá cây hình bầu dục, màu xanh lục thẫm, bóng loáng và có mũi nhọn như lá cây thanh yên, mọc dài theo cành cây ở hai phía đối diện nhau, cách nhau một quãng ngắn. Cây cũng ra rất nhiều hoa, mọc thành cụm chĩa ra như sừng, trắng tinh như tuyết và thơm ngát, nhưng không nở rộ được lâu, rất chóng tàn, không lâu sau trái sẽ tiếp nối mọc ra từ đó.

Trái cà phê là loại quả mọng nhỏ, ban đầu có màu xanh nhưng sẽ chuyển sang màu đỏ rực khi chín.

Từ loài này, người ta đã nhân ra vô số giống cây thương mại ngày nay. Khu vực sinh sống của Coffea Arabica là ở độ cao khoảng 300 - 1200 mét trên mực nước biển, giữa vĩ độ 15° Bắc và 15° Nam, nhưng hoạt động trồng cà phê cho mục đích thương mại có thể mở rộng tới vĩ độ 36° Bắc và 30° Nam ở những nơi nhiệt độ không xuống dưới mức 13°C.

Tuy vậy, khí hậu thuận lợi nhất cho giống này vẫn là ở những nơi nhiệt độ không xuống thấp hơn 15°C - 25°C dưới bóng râm, còn về độ ẩm thì trong năm không nên có tháng nào hoàn toàn không mưa, tổng lượng mưa nên đạt mức 2.500 - 3.800 mm một năm, tức là không có các mức nhiệt độ cực đoan và có nguồn cung cấp độ ẩm liên tục.

Loài cây này chủ yếu được trồng ở Ả Rập, Ấn Độ, Ceylon (nay là Sri Lanka), Natal, Java, Sumatra và các đảo khác thuộc quần đảo Mã Lai, cũng như ở Mexico, Tây Ấn, Trung, Nam Mỹ và gần đây là châu Đại Dương, cung cấp gần như toàn bộ lượng cà phê thương mại.

[1] Cuốn sách này được xuất bản lần đầu vào năm 1894. Các thông tin có thể không còn chuẩn xác ở vào thời điểm hiện tại.

Joseph M. Walsh/ Light Books & NXB Phụ nữ Việt Nam