Australia: Kiểm soát lỏng lẻo, ngân sách đối mặt rủi ro

Sở Y tế bang tổ chức hội thảo chuyên môn. Ảnh: OAG

Gần 1 tỷ USD thanh toán tiềm ẩn rủi ro

OAG đã xem xét ngẫu nhiên gần 200 khoản thanh toán trong năm tài chính kết thúc ngày 30/6/2025, tập trung đánh giá việc quản lý tiền công, áp dụng các biện pháp kiểm soát và mức độ đầy đủ của bằng chứng chứng minh các khoản thanh toán tại 9 đơn vị thuộc Sở Y tế.

Kết quả cho thấy hàng loạt lỗ hổng trong kiểm soát, khiến các đơn vị có nguy cơ đối mặt với gian lận và vi phạm quy định. Các đơn vị trực thuộc Sở Y tế không tuân thủ nhất quán các quy định của pháp luật; trong khi các biện pháp kiểm soát đối với hình thức thanh toán trực tiếp được đánh giá là không hiệu quả. Hệ thống tài chính cũ và lỗi thời đã dẫn đến việc thường xuyên phải sử dụng các phương thức thanh toán thay thế. Đáng chú ý, việc tiếp tục phụ thuộc vào quy trình thanh toán này trong bối cảnh khối lượng giao dịch lớn đã làm phát sinh những rủi ro đáng lo ngại.

Theo OAG, các đơn vị trực thuộc Sở Y tế đã không quản lý hiệu quả các khoản thanh toán có tổng trị giá gần 1 tỷ USD được thực hiện thông qua quy trình thanh toán trực tiếp. Các biện pháp kiểm soát được thực hiện kém hiệu quả; nhiều đơn vị không tuân thủ những yêu cầu cơ bản và quy trình phê duyệt hợp lệ đối với các khoản thanh toán.

Những hạn chế này cũng đặt ra lo ngại về công tác quản trị và tuân thủ. Cơ quan Dịch vụ y tế nông thôn bang Tây Australia (WACHS) và PathWest - cơ quan chuyên trách về pháp y, đồng thời là đơn vị xét nghiệm bệnh học công lập duy nhất tại bang - được OAG chỉ ra là không tuân thủ các quy định tài chính trong thực hiện thanh toán. Tại một số cơ sở y tế, việc hoàn trả chi phí cho bệnh nhân cũng được thực hiện không đúng quy định.

WACHS - đơn vị sử dụng quy trình thanh toán trực tiếp nhiều nhất, với tổng giá trị thanh toán gần 613 triệu USD trong năm tài chính trên - mặc dù đã xây dựng các quy trình riêng cho hình thức thanh toán trực tiếp, song, OAG vẫn phát hiện những điểm yếu có thể khiến các khoản thanh toán dễ bị thao túng.

Từ những kết quả trên, OAG cảnh báo các biện pháp kiểm soát lỏng lẻo, kết hợp với khối lượng giao dịch khổng lồ, đã tạo ra môi trường rủi ro cao và tiềm ẩn gian lận. Việc sử dụng các quy trình thanh toán bổ sung, nằm ngoài các thỏa thuận khung về mua sắm công tập trung, có thể khiến Sở Y tế bang và các đơn vị trực thuộc đối mặt với nguy cơ gia tăng các khoản chi tiêu không hợp lệ, giao dịch trái phép và gian lận.

Theo OAG, dù các biện pháp kiểm soát đã được cải thiện, rủi ro vẫn tồn tại nếu sự phụ thuộc vào quy trình thanh toán trực tiếp không được giảm thiểu đáng kể và các quy định mua sắm chặt chẽ hơn chưa được áp dụng trên toàn hệ thống y tế.

Tăng cường giám sát để giảm rủi ro

Báo cáo kiểm toán của OAG kết luận các đơn vị trực thuộc Sở Y tế chưa quản lý hiệu quả phần lớn các khoản thanh toán, với tổng trị giá gần 1 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc ngày 30/6/2025. Các biện pháp kiểm soát yếu kém hoặc được thực hiện không hiệu quả, cùng những trường hợp vi phạm tính hợp lệ của khoản thanh toán, đã tạo ra môi trường thuận lợi cho các hành vi gian lận phát sinh.

Sau khi báo cáo kiểm toán của OAG được công bố, các đơn vị trực thuộc Sở Y tế đã triển khai các biện pháp kiểm soát mới đối với các trường hợp thanh toán trực tiếp, nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, tăng cường quản lý, giám sát quy trình thanh toán, qua đó góp phần giảm thiểu rủi ro gian lận và sai phạm. Sở Y tế bang cũng đã thực hiện các biện pháp tăng cường giám sát và cải thiện kiểm soát. Từ ngày 01/7/2026, việc quản lý dữ liệu được bảo mật chặt chẽ để ngăn chặn việc chỉnh sửa số liệu trái phép.

Để bảo đảm các đơn vị trực thuộc có cơ chế phù hợp trong quản lý thanh toán, OAG khuyến nghị Sở Y tế rà soát toàn diện các quy trình thanh toán, bảo đảm mọi khoản thanh toán đều được giám sát đầy đủ và phù hợp với pháp luật. Đồng thời, phối hợp với tất cả các đơn vị trực thuộc để bảo đảm chỉ những khoản thanh toán không thể thực hiện qua hệ thống mua sắm công mới được xử lý theo quy trình thanh toán trực tiếp.

Các đơn vị trực thuộc Sở Y tế cần áp dụng nhất quán các biện pháp kiểm soát nhằm khắc phục những hạn chế trong quy trình thanh toán trực tiếp; bảo đảm mọi khoản thanh toán có đầy đủ chứng từ hợp lệ để xác minh tính hợp pháp cũng như độ chính xác của thông tin thanh toán.

Bên cạnh đó, OAG khuyến nghị thiết lập quy trình chính thức nhằm hỗ trợ việc báo cáo định kỳ và rà soát độc lập đối với bất kỳ khoản chi tiêu nào được xử lý qua quy trình thanh toán trực tiếp.../.

(Theo OAG và tổng hợp)