APEC 2027: Cú hích hạ tầng, phép thử phát triển xanh Phú Quốc

Quy mô đầu tư lớn định hình diện mạo Phú Quốc

Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng vừa chủ trì hội nghị về các công trình, dự án phục vụ APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc và trực tiếp kiểm tra một số dự án trọng điểm.

APEC 2027 tạo cú hích hạ tầng lớn cho Phú Quốc, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển xanh và hiệu quả dài hạn.

Theo danh mục được triển khai, Phú Quốc có 21 dự án phục vụ APEC 2027, gồm 10 dự án đầu tư công và 11 dự án PPP, đầu tư kinh doanh. Riêng 11 dự án thuộc khu vực PPP và đầu tư kinh doanh có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 116.972 tỷ đồng.

Quy mô nguồn lực này cho thấy APEC không đơn thuần là một sự kiện đối ngoại. Đây đang là một chương trình đầu tư hạ tầng có khả năng tạo ra những thay đổi căn bản đối với không gian đô thị, giao thông, dịch vụ và năng lực tiếp nhận du khách của Phú Quốc.

Trong số các dự án, nhiều công trình có giá trị sử dụng lâu dài. Đáng chú ý là các dự án liên quan đến Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, hệ thống giao thông, Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, các công trình đô thị và hạ tầng kỹ thuật.

Tại sân bay Phú Quốc, đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300 m đã hoàn thành sau khoảng 8 tháng thi công. Theo quy hoạch, cảng hàng không này được định hướng đạt công suất khoảng 10 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và 18 triệu hành khách/năm vào năm 2050.

Những con số trên cho thấy hạ tầng được đầu tư cho APEC đang hướng tới một nhu cầu lớn hơn thời điểm tổ chức hội nghị. Nếu được khai thác hiệu quả, các công trình sẽ tiếp tục đóng vai trò là nền tảng cho du lịch, thương mại, dịch vụ và kết nối quốc tế của Phú Quốc.

Tuy nhiên, nguồn vốn lớn cũng đặt ra yêu cầu tương xứng về hiệu quả đầu tư. Với một đô thị đảo có quỹ đất, tài nguyên và không gian sinh thái hữu hạn, mỗi dự án không chỉ cần được đánh giá bằng tổng vốn hay thời gian hoàn thành, mà còn bằng khả năng khai thác lâu dài và mức độ phù hợp với quy hoạch phát triển.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu của tỉnh về việc các nhà đầu tư, nhà thầu thực hiện đúng quy định pháp luật, xác định rõ trách nhiệm và xử lý kịp thời các vướng mắc có ý nghĩa quan trọng.

Mục tiêu hoàn thành các dự án sớm hơn kế hoạch 3-6 tháng, cùng yêu cầu bố trí cán bộ có trách nhiệm thường trực 24/24 tại Phú Quốc và tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp ở một số dự án, cho thấy quyết tâm rất lớn của địa phương.

Nhưng tốc độ chỉ là một chỉ số trong toàn bộ vòng đời dự án. Điều cần được bảo đảm song song là chất lượng công trình, an toàn, hiệu quả sử dụng vốn và sự tuân thủ các quy định về môi trường.

Hạ tầng môi trường phải theo kịp sức phát triển của đảo

Một điểm đáng chú ý trong chương trình kiểm tra các dự án APEC là bên cạnh những công trình có tính biểu tượng, lãnh đạo tỉnh quan tâm đến Nhà máy xử lý nước thải tập trung An Thới và các công trình ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật.

Đây là những hạng mục ít được chú ý về mặt hình ảnh nhưng lại có vai trò trực tiếp đối với chất lượng sống và khả năng phát triển lâu dài của Phú Quốc.

Các công nhân trên công trường tuyến LRT Phú Quốc đang tập trung lắp đặt những kilomet ray đầu tiên.

Một đô thị du lịch quốc tế không thể chỉ có sân bay hiện đại, đường giao thông rộng hay các trung tâm hội nghị quy mô lớn. Cùng với đó phải là hệ thống cấp nước, thoát nước, thu gom và xử lý nước thải, chất thải đủ năng lực đáp ứng quy mô dân cư và lượng khách ngày càng tăng.

Đặc biệt, Phú Quốc là đô thị đảo với hệ sinh thái biển, rừng và nguồn tài nguyên tự nhiên có giá trị cao. Nếu tốc độ phát triển đô thị nhanh hơn năng lực xử lý chất thải và kiểm soát môi trường, lợi ích kinh tế trước mắt có thể kéo theo những chi phí môi trường lâu dài.

Việc tỉnh đồng thời rà soát phương án đầu tư đối với Nhà máy xử lý nước thải An Thới và Dương Đông vì thế cần được xem là một phần không thể tách rời trong quá trình chuẩn bị APEC.

Cùng với nước thải, bài toán chất thải rắn cũng cần được giải quyết căn cơ. Trong danh mục các dự án phục vụ APEC có Khu xử lý rác Bãi Bổn và Nhà máy điện rác Bãi Bổn, cho thấy yêu cầu về hạ tầng môi trường đang được đặt trong tổng thể phát triển mới của đảo.

Đây cũng là điểm cần đặc biệt lưu ý khi đánh giá hiệu quả của các dự án APEC. Một công trình có thể hoàn thành đúng thời hạn, nhưng nếu chi phí vận hành quá cao, công suất không phù hợp hoặc không được khai thác hiệu quả thì giá trị kinh tế sẽ không tương xứng với nguồn lực đã bỏ ra.

Ngược lại, nếu hạ tầng được quy hoạch đồng bộ, các công trình phục vụ APEC có thể trở thành “bộ khung” cho quá trình nâng cấp Phú Quốc thành một đô thị du lịch quốc tế có năng lực cạnh tranh cao.

Vì vậy, APEC 2027 nên được nhìn nhận như một cơ hội tái cấu trúc hạ tầng, thay vì chỉ là cuộc chạy đua hoàn thành một danh mục công trình.

Mốc năm 2027 rồi sẽ qua, nhưng sân bay, đường giao thông, hệ thống xử lý nước thải, cơ sở hội nghị và hạ tầng đô thị sẽ tiếp tục phục vụ Phú Quốc trong nhiều thập niên.

Thước đo cuối cùng vì thế không nằm ở việc Phú Quốc có bao nhiêu công trình được khánh thành trước APEC, mà ở việc những công trình ấy có tạo ra giá trị kinh tế lâu dài, giảm áp lực lên tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường sống hay không.

Nếu làm được điều đó, nguồn lực hàng chục nghìn tỷ đồng, thậm chí hàng trăm nghìn tỷ đồng đang được huy động cho APEC sẽ không chỉ phục vụ một sự kiện quốc tế, mà trở thành động lực cho một chu kỳ phát triển mới của Phú Quốc.

APEC 2027 có thể là điểm khởi đầu của một diện mạo mới, nhưng giá trị của nó chỉ được khẳng định khi những thành quả về hạ tầng tiếp tục phát huy hiệu quả sau khi sự kiện kết thúc.