Ánh sáng độc lập soi đường cho khát vọng tự cường

Sau 81 năm, những giá trị ấy tiếp tục soi đường cho hành trình xây dựng một Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập, hướng tới mục tiêu trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Trong hoàn cảnh đất nước năm 1945, quyền sống trước hết là quyền thoát khỏi ách nô lệ, áp bức, đói nghèo và những hiểm họa đe dọa sự sống. Quyền tự do trước hết là quyền của một dân tộc tự quyết định vận mệnh. Mưu cầu hạnh phúc là khát vọng rất đỗi bình dị về cơm ăn, áo mặc, học hành, hòa bình và một cuộc sống có phẩm giá.

Ngày nay, nội hàm của những quyền ấy được mở rộng cùng với trình độ phát triển của đất nước. Quyền sống không dừng ở quyền được tồn tại, mà còn gắn với điều kiện để mỗi người được tiếp cận giáo dục, y tế có chất lượng; được thụ hưởng đời sống văn hóa phong phú; được sống trong môi trường trong lành; được bảo vệ trước thiên tai, dịch bệnh, tội phạm, ô nhiễm và những rủi ro nảy sinh từ quá trình đô thị hóa, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu. Vì thế, quyền sống đặt ra yêu cầu xây dựng một mô hình phát triển không chạy theo những con số đơn thuần, mà phải quan tâm đến chất lượng sống, năng lực thích ứng và sức chống chịu của mỗi người, mỗi cộng đồng và cả đất nước.

TPHCM rực rỡ về đêm (ẢNH: NGUYỄN HOÀNG)

Trong xã hội hiện đại, tự do của con người còn là khả năng được học tập, suy nghĩ, sáng tạo, lựa chọn nghề nghiệp và theo đuổi những khát vọng chính đáng. Điều đó đòi hỏi một môi trường xã hội dân chủ, kỷ cương, tôn trọng khác biệt, khuyến khích đổi mới, bảo vệ những người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tự do phải đi cùng trách nhiệm, được pháp luật bảo đảm và được thực hiện trên nền tảng văn hóa, đạo đức, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, của cộng đồng. Quyền mưu cầu hạnh phúc còn thể hiện ở sự công bằng, niềm tin xã hội, môi trường văn hóa lành mạnh, quan hệ gia đình bền vững, cơ hội cống hiến và được tôn trọng. Đó chính là cách những giá trị của Tuyên ngôn Độc lập tiếp tục được hiện thực hóa trong đời sống hôm nay.

Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam xác định đến năm 2045 hoàn thành chuyển đổi sang mô hình phát triển đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập; các mô hình thành phần được vận hành đồng bộ, hài hòa, hiệu quả; đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Các yêu cầu tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập của mô hình phát triển mới có mối liên hệ chặt chẽ với những giá trị về quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định từ mùa thu năm 1945.

Tại TPHCM - đầu tàu kinh tế, trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước, nơi hội tụ nhiều dòng chảy văn hóa - phải phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, đồng thời kiến tạo một mô hình phát triển mang lại chất lượng sống tốt hơn cho người dân. Trong đó, tự cường trước hết là khả năng làm chủ công nghệ, phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực; sáng tạo là biết trân trọng tài năng, khuyến khích những ý tưởng mới; nhân văn là chăm lo tốt hơn cho người lao động, người yếu thế và các cộng đồng cư dân. Cùng với đó, thành phố giải quyết hiệu quả những thách thức của một đô thị lớn như ùn tắc, ngập nước, ô nhiễm, quá tải hạ tầng, qua đó hướng tới mô hình phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam.

Từ mùa thu độc lập năm 1945 đến khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 là một hành trình lịch sử xuyên suốt. Nếu Tuyên ngôn Độc lập xác lập địa vị độc lập và quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam, thì đổi mới mô hình phát triển hôm nay là quá trình tạo dựng năng lực để bảo vệ nền độc lập ấy và ngày càng hiện thực hóa đầy đủ hơn quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của mỗi người dân.