An ninh lương thực của Anh trước phép thử khí hậu

Lúa mì trên cánh đồng Anh. Ảnh: TTXVN

Nhưng đằng sau bài toán cứu trợ trước mắt là một câu hỏi lớn hơn về khả năng tự bảo đảm nguồn lương thực của nước Anh trong một nền khí hậu ngày càng bất định.

Vùng nông thôn nước Anh đang trải qua một mùa Hè hiếm thấy khi hơn 2/3 diện tích rơi vào tình trạng hạn hán sau tháng 7 khô hạn nhất trong lịch sử, buộc nông dân phải gặt hái trong đêm để tránh nhiệt độ cực đoan. Trước sức ép đó, cuối tuần qua, Thủ tướng Andy Burnham khi tới thăm một trang trại ở Cornwall đã công bố gói hỗ trợ nhằm giúp nông dân ứng phó với tác động của đợt khô hạn khắc nghiệt.

Ông đặt vấn đề an ninh lương thực làm trọng tâm cho quyết sách này và khẳng định năng lực tự sản xuất lương thực là vấn đề an ninh quốc gia, do đó cần đồng hành với nông dân - những người ở tuyến đầu của một nền khí hậu đang đổi thay. Bên cạnh khoản bổ sung cho Chương trình Khuyến khích nông nghiệp bền vững, chính phủ cũng cam kết tháo gỡ những rào cản quy hoạch vốn bị giới nông dân phàn nàn từ lâu.

Sự can thiệp của chính phủ diễn ra trong bối cảnh thiệt hại đã hiện rõ và có thể đo đếm. Theo công ty tư vấn Andersons, năng suất lúa mỳ vụ này được dự báo giảm xuống dưới mức trung bình 5 năm, trong khi đợt khô hạn kéo dài khiến đồng cỏ cằn cỗi, kém sinh sôi và đẩy ngành sữa vào cảnh lao đao.

Đồng cỏ cháy khô buộc nhiều nông dân phải sử dụng sớm nguồn cỏ khô và thức ăn thô vốn được dự trữ để nuôi bò qua mùa Đông, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt thức ăn chăn nuôi vào cuối năm. Riêng trong tuần cuối tháng 7, sản lượng sữa đã giảm 4,5% so với cùng kỳ năm ngoái khi nắng nóng khiến đàn bò kiệt sức, biếng ăn.

Ông Tom Bradshaw - Chủ tịch Liên đoàn Nông dân Quốc gia - đánh giá vụ mùa năm nay là một trong những vụ mùa tồi tệ nhất lịch sử. Dù nông dân sẵn sàng đầu tư xây hồ chứa, mở rộng năng lực trữ nước để tiếp tục cung ứng lương thực cho 70 triệu người tiêu dùng nhưng họ lại bị mắc kẹt trong một hệ thống quy hoạch rườm rà và chậm trễ.

Trong khi chờ chính sách, một bộ phận nông dân đã tự tìm lối đi riêng. Một nghiên cứu do ngân hàng Barclays công bố cho thấy hơn 1/2 số nông dân được khảo sát đã áp dụng canh tác tái tạo và gần 2/3 trong tổng số 233 nông dân cho biết họ đang giảm dùng thuốc trừ sâu hoặc thuốc diệt cỏ.

Đây là phương pháp phục hồi chất lượng đất bằng cách loại bỏ hóa chất và lối cày xới thâm canh, giúp đất giữ nước tốt hơn trong những đợt nắng nóng. Ông Martin Lines - Giám đốc điều hành Mạng lưới nông nghiệp thân thiện với thiên nhiên - nhận định những người bắt đầu chuyển đổi từ 10 - 15 năm trước "đang ở vị thế vững vàng hơn".

Tất nhiên, sự chuyển đổi ấy cũng chịu chi phối bởi chi phí. Giá đầu vào nông nghiệp đã tăng 6,7% trong 12 tháng tính đến tháng 4/2026, cao hơn đáng kể so với lạm phát, dù giá phân bón hiện đã hạ nhiệt so với thời điểm căng thẳng về nguồn cung năng lượng trước đó.

Điều đọng lại sau những diễn biến này - gói cứu trợ vừa được công bố, hệ thống quy hoạch còn nhiều vướng mắc và cuộc chuyển đổi lặng lẽ trên đồng ruộng - là cùng một thông điệp.

Như cảnh báo của ông Gavin Lane, Chủ tịch Hiệp hội Đất đai và Doanh nghiệp Nông thôn, nông dân là những người kiên cường nhưng nếu chính phủ không hành động ngay lúc này thì họ sẽ không thể gượng dậy sau vụ mùa hiện nay, sau khi đã trải qua 3 đợt hạn hán chỉ trong vòng 5 năm.

Với nước Anh, câu hỏi không còn là làm thế nào để vượt qua một mùa Hè khắc nghiệt, mà là liệu hệ thống chính sách có kịp thích ứng với kiểu thời tiết cực đoan đang dần trở thành thường lệ hay không.