Ấn Độ xây cáp treo để giảm tắc đường

Mỗi khi cái nóng mùa hè ở New Delhi trở nên ngột ngạt, Bipin Singh lại đưa vợ và hai con đến Mussoorie, khu nghỉ dưỡng ở cửa ngõ dãy Himalaya, cách thành phố gần 300 km về phía Đông Bắc.

Nhờ tuyến đường cao tốc mới thông xe năm 2024, gia đình Singh có thể đến Dehradun - thành phố nằm gần khu nghỉ dưỡng nhất - chỉ trong 4 tiếng. Tuy nhiên, đoạn đường ngắn, dốc và chật hẹp từ Dehradun lên Mussoorie có thể tiêu tốn thêm 3 giờ đồng hồ.

Thời thuộc địa, người Anh từng hai lần thất bại khi cố gắng kết nối Dehradun và Mussoorie. Giờ đây, người Ấn Độ đang triển khai phương án khác. Từ năm 2027, việc di chuyển sẽ chỉ tốn 15 phút nếu tuyến cáp treo đang được xây dựng có thể vận hành đúng tiến độ.

Gia đình Singh rất trông chờ tuyến cáp treo này. “Thời tiết ở đây hoàn hảo, tránh xa sự thiêu đốt mùa hè tại Delhi. Tới được đây là trở ngại duy nhất”, Singh nói với Nikkei Asia.

Tuyến cáp treo Dehradun - Mussoorie là một trong hàng chục dự án cáp treo đang triển khai hoặc đã được lên kế hoạch tại Ấn Độ. Đây là một phần của chiến dịch phát triển cơ sở hạ tầng do Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khởi xướng.

Tuy nhiên, quá trình triển khai các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn cần nhiều thời gian cho các bước chuẩn bị. Nhiều dự án chưa bước vào giai đoạn đấu thầu do công tác khảo sát địa điểm, nghiên cứu địa chất, đánh giá tác động môi trường và các bước chuẩn bị khác kéo dài hơn dự kiến.

Tuyến cáp mở đường

Với chiều dài 5,3 km, Dehradun - Mussoorie sẽ là tuyến cáp treo dài nhất tại Ấn Độ - dù chỉ bằng một phần nhỏ so với con đường ngoằn ngoèo 33 km lên núi. Tuyến đường cần 1.500 công nhân xây dựng và sẽ có khoảng 175 nhân viên vận hành khi đi vào hoạt động.

“Tùy thuộc vào mùa mưa, chúng tôi quyết tâm hoàn thành công trình muộn nhất Quý 1 năm 2027”, ông Syed Tariq Bukhari, Giám đốc điều hành của FIL Industries - tập đoàn có trụ sở tại Delhi dẫn đầu liên danh xây dựng - chia sẻ với Nikkei Asia. “Tuyến cáp treo chúng tôi đang xây dựng giống đường cắt phẫu thuật xuyên qua địa hình Himalaya hiểm trở”.

Tình trạng ùn tắc trên tuyến đường dẫn tới Mussoorie thúc đẩy giới chức Ấn Độ xây dựng tuyến cáp treo mới. Ảnh: Garhwal Post.

Tuyến cáp treo sẽ có khả năng vận chuyển tới 1.000 hành khách mỗi giờ theo mỗi chiều trong suốt cả năm, giúp giảm áp lực cho tuyến đường bộ lên Mussoorie, vốn đang phải phục vụ tới 20.000 lượt người mỗi ngày. Ngoài hành khách, cáp treo sẽ có cabin riêng dành cho hành lý, nông sản và hàng hóa khác.

Ngoại trừ cabin và hệ thống trụ đỡ do Pháp sản xuất, các linh kiện của hệ thống đều được sản xuất tại Ấn Độ. Theo quy định của giới chức Ấn Độ, ít nhất 50% linh kiện phải được cung ứng bởi các nhà máy trong nước.

Tổng chi phí xây dựng trị giá 29,87 triệu USD, đều đến từ nguồn vốn tư nhân theo mô hình thiết kế - xây dựng - cung cấp tài chính - vận hành - chuyển giao (DBFOT) với bang Uttarakhand. Sau khi hoàn thành, doanh nghiệp vận hành được quyền tự định giá và vận hành các bãi đỗ xe, khu gian hàng tại nhà ga trong thời hạn ban đầu 30 năm và khả năng gia hạn 20 năm nữa. 17,5% doanh thu được nộp về chính quyền bang.

Khi dự án sắp hoàn thành, chính quyền địa phương đã bắt đầu nghĩ đến khả năng mở thêm các nhánh phụ tới các địa điểm quanh Mussoorie.

Tuyến cáp treo tới Mussoorie sẽ không giữ danh hiệu dài nhất Ấn Độ được lâu. Một tuyến cáp tới Kedarnath - điểm hành hương của người Hindu cách Mussoorie 100 km - đang được xây dựng.

Du khách đang phải tới Kedarnath qua con đường mòn 17 km bằng cách đi bộ, kiệu hoặc ngựa, tiêu tốn 9 giờ đồng hồ. Thời gian di chuyển bằng cáp treo sẽ chỉ là 36 phút.

Mở rộng mạng lưới cáp treo

Chương trình xây dựng cáp treo được Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ Nirmala Sitharaman công bố lần đầu trong bài phát biểu ngân sách hàng năm tháng 2/2022. Khi đó, giới chức Ấn Độ đặt mục tiêu phát triển hơn 250 dự án cáp treo với tổng chiều dài 1.200 km trong vòng 5 năm.

Ấn Độ đã vận hành một số tuyến cáp treo từ nhiều thập kỷ trước nhưng chủ yếu phục vụ mục đích du lịch. Điểm khác biệt của chương trình lần này hướng nhiều hơn đến mục tiêu cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông, hướng đến phát triển kinh tế.

Chương trình xây dựng cáp treo là tham vọng của chính quyền Tổng thống Narendra Modi. Ảnh: Reuters.

“Sự thay đổi này có tác động tương đương với hệ thống tàu điện ngầm tại các đô thị Ấn Độ”, ông Sewa Ram, Trưởng khoa nghiên cứu quy hoạch giao thông tại Trường Quy hoạch và Kiến trúc New Delhi, đánh giá.

Sau bốn năm rưỡi, tiến độ chương trình được điều chỉnh so với kế hoạch ban đầu. Giới chức Ấn Độ hiện đặt mốc hoàn thành các dự án muộn nhất vào năm 2032. Một số tuyến cáp như Dehradun - Mussoorie đã được triển khai trước bài phát biểu của bà Sitharaman. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng chương trình của chính phủ Ấn Độ vẫn đi đúng hướng.

“Ở vùng Himalaya, cáp treo giải quyết ba bài toán nan giải: Khoảng trống trong khâu kết nối tới điểm cuối cùng, rào cản địa hình và tình trạng tắc nghẽn”, ông Pawan Gupta, Giám đốc kiêm đồng sáng lập Hiệp hội Phát triển Tích hợp vùng Himalaya, đánh giá.

“Cầu và đường bộ thường gây ra tác động sinh thái, đắt đỏ và thi công chậm”, ông Gupta nói thêm. “Cáp treo lắp đặt nhanh hơn, tốn ít diện tích đất hơn và kết nối giữa các điểm ổn định hơn”.

Sự hỗ trợ từ chính phủ

Đối với các dự án có tiềm năng thương mại chưa cao, chính phủ có thể chia sẻ phần lớn rủi ro tài chính trong giai đoạn đầu. Theo mô hình chi trả hỗn hợp, giới chức Ấn Độ đề xuất tài trợ tới 60% chi phí xây dựng theo từng đợt tùy theo tiến độ thi công. Phần chi phí còn lại được hoàn trả sau khi dự án vận hành.

Dự án cáp treo tại Varanasi trong giai đoạn thi công. Ảnh: X/lucknow_index.

Đây là mô hình đang triển khai với tuyến cáp treo đô thị đầu tiên tại Ấn Độ tại thành phố linh thiêng Varanasi. Tuyến cáp này dài 3,7 km, gồm 5 nhà ga và dự kiến khánh thành vào khoảng tháng 11. Giá vé cao nhất chỉ là 50 rupee (gần 14.000 đồng).

Trong khi đó, tiến độ một số dự án khác đang được điều chỉnh. Hồ sơ mời thầu tuyến cáp treo tại Shimla, thủ phủ bang Himachal Pradesh, đã bị hủy hồi tháng 5 trong bối cảnh chỉ có một hồ sơ dự thầu và xuất hiện lo ngại về chi phí. Một số dự án khác chậm tiến độ trong quá trình xem xét các vấn đề môi trường.

Về phần mình, các du khách tới Mussoorie đang mong chờ tuyến cáp treo hơn bao giờ hết trong bối cảnh mưa lớn khiến tuyến đường lên núi trở nên hiểm trở. Tuyến đường đã bị phong tỏa ba lần do sạt lở và thường xuyên bị thu hẹp chỉ còn một làn ngay cả khi thông xe khi lực lượng chức năng khắc phục sự cố.

Du khách Anish Nayak, đến từ bang Gujarat, cho rằng việc tuyến đường từ Delhi được cải thiện cũng khiến lượng phương tiện tới khu vực tăng lên. “Điều này đã lấy đi sự bình yên trong tâm trí người đi đường. Nếu tuyến cáp treo vận hành đúng hạn, đó thực sự là sự cứu rỗi”, ông nói.