Ẩm thực miền non nước không nên bỏ lỡ dịp 2/9

6 giờ sáng: Đánh thức vị giác bằng phở vịt, phở chua, bánh cuốn, xôi ngũ sắc

Cao Bằng buổi sáng tháng 9 có cái se lạnh rất riêng đủ để du khách muốn tìm một món ăn nóng hổi; bước ra phố khi hàng quán vừa mở cửa, khói bếp bắt đầu bảng lảng và những nồi nước dùng nghi ngút hơi.

Món đầu tiên nên thử là phở vịt. Nếu phở bò, phở gà đã quá quen thuộc với du khách thì phở vịt Cao Bằng lại đem đến một trải nghiệm hoàn toàn khác. Bánh phở mềm, thịt vịt thơm, chắc, nước dùng đậm đà; đặc biệt, hương thơm của các loại gia vị và vịt quay khiến bát phở vừa quen vừa lạ.

Một bát phở vịt nóng vào buổi sớm, vì thế, không chỉ giúp ấm bụng mà còn giống như lời chào đầu tiên của Cao Bằng dành cho du khách.

Phở vịt - món ăn đậm đà hương vị địa phương, được nhiều du khách lựa chọn thưởng thức khi đến Cao Bằng.

Nếu muốn một hương vị thanh hơn, bánh cuốn Cao Bằng là lựa chọn không thể bỏ qua. Bánh cuốn ở đây không ăn với nước mắm từng quen; những chiếc bánh trắng, mềm, nóng hổi được ăn cùng bát nước dùng ninh xương, có thịt băm, hành hoa. Chính thứ nước dùng trong, ngọt thanh ấy tạo nên nét riêng của món bánh cuốn Cao Bằng. Gắp miếng bánh còn nóng, nhúng vào bát nước dùng, thêm chút măng ớt ngâm, cảm giác nhẹ nhàng mà đậm vị. Đây cũng là một trong những món ăn được nhiều du khách tìm đến khi khám phá ẩm thực địa phương.

Còn nếu muốn một chút chua, ngọt, béo, giòn hãy chọn phở chua. Không phải bát phở chan nước nóng mà là sự hòa quyện của bánh phở dai mềm với thịt vịt, khoai chiên giòn, lạc rang, rau thơm và nước trộn chua ngọt... Mỗi thành phần tưởng như riêng biệt nhưng khi trộn đều lại tạo thành một tổng thể rất hài hòa.

Nếu muốn trải nghiệm xôi ngũ sắc thì một gói xôi nhỏ trong sương sớm cũng là lựa chọn không nên bở lỡ. Màu tím, xanh, vàng… của các loại lá cây tự nhiên nhuộm vào từng hạt nếp khiến đĩa xôi rất đẹp mắt, xôi mềm dẻo, thơm mùi nếp nương, ăn cùng lạc rang giã nhỏ có vị bùi, ngọt.

Một buổi sáng, bốn lựa chọn và mỗi món lại mở ra một cánh cửa khác vào văn hóa Cao Bằng.

12 giờ trưa: Mâm cơm của núi rừng

Sau một buổi sáng rong ruổi qua phố núi, bắt đầu thấy bụng đói. Đây là lúc những món ăn làm từ sản vật bản địa phát huy sức hấp dẫn. Hãy chọn một mâm cơm có gà bản, rau xanh, món hầm và đặc sản địa phương.

Gà bản không cầu kỳ. Nhưng chính sự chắc thịt, thơm và ngọt tự nhiên làm nên cái ngon. Gà có thể luộc, hấp, nướng hoặc chế biến cùng các loại rau, củ của vùng núi. Ẩm thực truyền thống Cao Bằng vốn gắn với những nguyên liệu như gà đồi, cá suối, thịt lợn đen, rau rừng và các sản vật theo mùa.

Mâm cơm với những món ăn chế biến từ sản vật bản địa giúp du khách cảm nhận trọn vẹn hương vị và nét văn hóa ẩm thực Cao Bằng.

Một món khiến du khách đặc biệt thích là miến dong. Nhìn sợi miến trong veo, mảnh nhưng dai mới hiểu vì sao miến dong trở thành một trong những sản vật nổi tiếng của Cao Bằng. Miến được làm từ củ dong riềng; khi nấu, sợi mềm nhưng vẫn giữ độ dai, không dễ nát. Trong mâm cơm truyền thống, canh miến thường được nấu với nước luộc gà hoặc xương lợn, tạo vị ngọt thanh.

Nếu muốn cảm nhận rõ hơn sự giao hòa giữa sản vật và cách chế biến, hãy thử chân giò hầm hạt dẻ. Hạt dẻ Trùng Khánh vốn nổi tiếng với vị bùi, béo, thơm. Nhưng khi được hầm cùng chân giò, cái béo mềm của thịt hòa với vị bùi, ngọt của hạt dẻ tạo thành một món ăn vừa chắc bụng vừa rất đặc trưng.

Món khau nhục với thịt ba chỉ được chế biến công phu, mềm đến mức gần như tan ra khi đưa vào miệng. Vị béo của thịt được cân bằng bởi gia vị và cách hấp để lâu. Đây là món thường xuất hiện trong những mâm cỗ truyền thống, thể hiện sự cầu kỳ và hiếu khách của người dân vùng cao.

Đến Cao Bằng, du khách sẽ nhận ra một điều: những món ăn ngon nhất không nhất thiết phải là những món có cách gọi cầu kỳ nhưng qua bàn tay người địa phương lại trở thành một bữa cơm khiến du khách nhớ mãi.

15 giờ: Khi phố núi bước vào “giờ ăn vặt”

Sau bữa trưa, du khách dành vài giờ tham quan, chụp ảnh và ngắm cảnh. Nhưng khoảng 15 - 16 giờ chiều, hương vị đồ ăn từ những hàng quán ven đường bắt đầu trở nên quyến rũ.

Món đầu tiên tìm đến là bánh áp chao. Tên gọi nghe lạ, hình dáng thoạt nhìn giống bánh rán mặn, nhưng cắn vào mới thấy phần nhân thịt vịt chính là điều làm nên nét riêng. Chiếc bánh vừa được chao trong dầu nóng có lớp vỏ vàng ruộm, bên ngoài giòn, bên trong mềm, thơm thịt vịt. Ăn cùng rau sống, đu đủ bào và nước chấm chua ngọt, vị béo của bánh được cân bằng rất vừa vặn. Đây là kiểu món ăn khiến người ta ban đầu chỉ định gọi một chiếc để thử, rồi cuối cùng lại gọi thêm.

Bánh áp chao nóng giòn, nhân thịt vịt đậm đà - món ăn vặt đặc trưng được nhiều du khách yêu thích khi đến Cao Bằng.

Ở khu vực trung tâm tỉnh hiện có những địa điểm chuyên bánh áp chao hoạt động vào buổi chiều, chẳng hạn áp chao cô Ngân Phố Cũ và áp chao vịt rán cô Hạc. Thời gian mở cửa có thể thay đổi theo ngày, nên du khách nên kiểm tra trước khi đến.

Sau chiếc bánh áp chao, tìm thêm một món có vẻ bình dị hơn: bánh đúc nóng, tàu trúc, cao chằng... Bát bánh đúc mềm mịn, dẻo quánh, bên trên có thịt băm xào mộc nhĩ, hành phi, rau thơm, chan cùng nước dùng hoặc nước chấm đậm vị. Món ăn dân dã ấy đặc biệt được ưa chuộng khi thời tiết se lạnh.

Dịp 2/9, tiết trời Cao Bằng buổi chiều khá mát mẻ, một bát bánh đúc nóng là trải nghiệm thú vị, nhất là sau nhiều giờ di chuyển.

19 giờ: Bữa tối trở về với các món đặc sản văn hóa bản địa

Nếu bữa trưa là lúc khám phá những sản vật nổi tiếng thì bữa tối là thời điểm thích hợp để thưởng thức một mâm cơm bản địa chậm rãi hơn với nhiều lựa chọn: Gà bản hầm bí đỏ, thịt lợn quay, măng nhồi, bí hương luộc, canh rau âu…

Vị ngọt của thịt gà hòa với vị bùi, mềm của bí đỏ tạo thành món ăn có hương vị nhẹ nhàng. Bên cạnh đó, món lợn quay cũng là một trải nghiệm đáng nhớ. Cắn miếng thịt với lớp bì giòn tan bên ngoài nhường chỗ cho phần thịt mềm, ngọt, béo nhưng không ngấy. Điểm làm nên nét riêng của lợn quay Cao Bằng là gia vị được sử dụng trong quá trình tẩm ướp, trong đó có lá mắc mật - thứ gia vị quen thuộc của vùng Đông Bắc, giúp thịt thơm và đậm đà hơn. Ăn miếng lợn quay nóng cùng chút rau thơm, chấm nước gia vị đặc trưng, cảm nhận rất rõ cái vị mộc mạc mà tinh tế của ẩm thực miền non nước. Không chỉ ngon, món ăn còn cho thấy sự trân trọng của người Cao Bằng đối với những dịp sum họp, khi món ngon luôn được dành để sẻ chia cùng người thân, bạn bè và khách quý.

Rau rừng hoặc cá suối tùy thực đơn của từng nhà hàng. Bữa tối vì thế không cần quá nhiều món nhưng mỗi món ăn nơi đây gắn với đất, mùa, sản vật, tập quán và đời sống của cộng đồng Tày, Nùng, Mông, Dao… Mỗi món ăn là kết quả của cách người dân tận dụng những gì thiên nhiên ban tặng rồi biến chúng thành những hương vị riêng.

Một số lưu ý nhỏ cho chuyến food tour dịp 2/9

Không phải món ngon nào của Cao Bằng cũng có thể tìm thấy quanh năm. Chẳng hạn, măng ngọt, mướp đắng rừng, trám, cốm… là món ăn rất đặc sắc nhưng gắn với mùa. Vì vậy, đến Cao Bằng dịp 2/9, là thời điểm rất đáng chú ý với những sản vật mùa Thu, như: hạt dẻ Trùng Khánh, xôi trám đen… vốn thường được nhắc đến như một sản vật đặc trưng của Cao Bằng.

Hạt dẻ Trùng Khánh - đặc sản mùa Thu ở Cao Bằng, nổi tiếng bởi vị bùi, ngọt và hương thơm đặc trưng.

Một chuyến đến Cao Bằng sẽ trọn vẹn hơn nếu trước khi trở về, du khách dành thời gian ghé những gian hàng OCOP, điểm bán đặc sản để tìm một vài món quà mang hương vị miền non nước, như: Hạt dẻ Trùng Khánh, bánh khảo, miến dong, kẹo lạc, thạch đen, mật ong rừng… Đặc biệt, dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, 19 gian hàng tại khu vực phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán trở thành điểm dừng chân thú vị, nơi tập trung nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm đặc trưng của các địa phương trong tỉnh.

Trong hành trình khám phá Cao Bằng dịp Quốc khánh 2/9, đừng chỉ mang về những bức ảnh đẹp. Hãy chọn một vài món đặc sản địa phương làm quà. Để khi trở về nhà, mở gói bánh khảo, rang mẻ hạt dẻ hay nấu nồi miến dong…, ký ức về những cung đường núi, phố đi bộ rực rỡ cờ hoa và những ngày nghỉ lễ ở miền non nước lại theo hương vị mà trở về.