AI và robot dẫn dắt làn sóng IPO tại Trung Quốc

Khách tham quan Hội nghị Robot Thế giới chụp ảnh selfie gần gian hàng của Unitree tại Bắc Kinh. Ảnh: AP/Ng Han Guan

Làn sóng IPO này diễn ra trong bối cảnh thị trường vốn Trung Quốc đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, khi AI, bán dẫn và robot trở thành tâm điểm của chiến lược phát triển công nghệ. Sức hấp dẫn của các lĩnh vực này không chỉ giúp nhiều doanh nghiệp huy động lượng vốn lớn mà còn thúc đẩy dòng tiền của nhà đầu tư hướng mạnh vào những công ty được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ cuộc đua công nghệ toàn cầu.

AI, CHIP VÀ ROBOT “HÚT” DÒNG TIỀN

Thị trường IPO Trung Quốc đang nóng lên nhanh chóng khi nhà đầu tư đổ tiền vào các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực AI và những công nghệ được xem là nền tảng cho nền kinh tế số thế hệ mới.

Một trong những thương vụ gây chú ý nhất là ChangXin Memory Technologies (CXMT), nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc. Trong tháng 7, CXMT huy động hơn 8,6 tỷ USD thông qua IPO tại Thượng Hải, trở thành thương vụ IPO lớn thứ hai trên thị trường STAR - sàn chứng khoán dành cho các doanh nghiệp công nghệ của Trung Quốc.

Đáng chú ý, cổ phiếu CXMT tăng tới 466% ngay trong phiên giao dịch đầu tiên. Diễn biến này cho thấy sức hút đặc biệt của các doanh nghiệp sản xuất chip trong bối cảnh nhu cầu hạ tầng tính toán phục vụ AI tăng mạnh.

CXMT được thành lập tại Trung Quốc vào năm 2016. Trong 3 tháng đầu năm 2026, doanh thu của công ty tăng hơn 700% so với cùng kỳ năm trước, đạt 50,8 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 7,5 tỷ USD. Động lực chính đến từ nhu cầu gia tăng đối với chip máy tính phục vụ các hệ thống AI.

Theo các chuyên gia, thương vụ CXMT không chỉ đơn thuần là một vụ IPO lớn mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với Trung Quốc trong cuộc đua tự chủ công nghệ. Việc một doanh nghiệp chip nội địa huy động được lượng vốn lớn trên thị trường chứng khoán cho thấy khả năng thu hút nguồn lực tài chính để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn trong nước.

Robot cũng đang trở thành một “ngôi sao” mới trên thị trường IPO Trung Quốc. Unitree, một trong những nhà sản xuất robot hình người hàng đầu Trung Quốc, đã niêm yết tại Thượng Hải trong tháng 8. Cổ phiếu công ty tăng 460% trong phiên giao dịch đầu tiên, dù sau đó giá cổ phiếu điều chỉnh mạnh. Tính đến cuối tuần trước, cổ phiếu Unitree đã giảm hơn 40% so với mức đỉnh đạt được trong ngày đầu giao dịch. Sự biến động mạnh của Unitree phản ánh cả sức hấp dẫn lẫn những rủi ro đang hình thành xung quanh các doanh nghiệp robot và AI.

Theo bà Ruiying Zhao, chuyên gia phân tích nghiên cứu cấp cao tại S&P Global Market Intelligence, “làn sóng IPO hiện nay được thúc đẩy bởi khẩu vị của nhà đầu tư đối với AI và robot”. Đặc biệt, thị trường Thượng Hải có sự tham gia rất lớn của các nhà đầu tư cá nhân, khiến những cổ phiếu thuộc các lĩnh vực đang được thị trường quan tâm có thể chứng kiến mức tăng giá rất mạnh ngay sau khi niêm yết.

HỒNG KÔNG VÀ THƯỢNG HẢI NGÀY CÀNG HẤP DẪN

Sức nóng của thị trường IPO Trung Quốc không chỉ thể hiện qua mức tăng giá của các cổ phiếu công nghệ mà còn ở quy mô vốn huy động.

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong lựa chọn địa điểm niêm yết của các doanh nghiệp Trung Quốc. Trong những năm gần đây, việc các doanh nghiệp Trung Quốc niêm yết tại Mỹ chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ cả cơ quan quản lý Mỹ và Trung Quốc. Những doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, chip bán dẫn và dữ liệu đặc biệt chịu nhiều sự chú ý.

Trong khi đó, Trung Quốc vẫn hạn chế nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp mua cổ phiếu trên nhiều phân khúc của thị trường đại lục. Vì vậy, Hồng Kông trở thành cầu nối quan trọng giúp các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Các thương vụ niêm yết gần đây của Luxshare Precision Industry - nhà cung cấp cho Apple - và Zhongji Innolight, doanh nghiệp sản xuất bộ thu phát quang học sử dụng trong các trung tâm dữ liệu, cũng nằm trong nhóm thương vụ lớn của năm nay. Những thương vụ này cho thấy nhà đầu tư đang đặc biệt quan tâm tới các doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng của AI và trung tâm dữ liệu.

Một số công ty robot như AGIBOT và Deep Robotics cũng đang hướng tới việc niêm yết tại Hồng Kông hoặc Thượng Hải.

Theo giới phân tích, việc nhiều doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc lựa chọn các thị trường trong nước hoặc Hồng Kông còn phản ánh nhu cầu xây dựng một hệ sinh thái vốn phục vụ cho chiến lược tự chủ công nghệ của nước này.

SHEIN: MỘT CÂU CHUYỆN KHÁC

Trong bối cảnh AI và robot đang chiếm phần lớn sự chú ý của nhà đầu tư, thương vụ IPO của Shein tại Hồng Kông lại cho thấy một bức tranh khác. Shein - tập đoàn thương mại điện tử và thời trang nhanh có nguồn gốc Trung Quốc - đã định giá cổ phiếu IPO ở mức 48,56 đôla Hồng Kông/cổ phiếu, qua đó huy động khoảng 1,74 tỷ USD và được định giá khoảng 26,5-27 tỷ USD. Cổ phiếu Shein bắt đầu giao dịch tại Hồng Kông ngày 1/9.

Mức định giá này thấp hơn rất nhiều so với mức gần 100 tỷ USD mà Shein từng đạt được vào năm 2022. Trước khi lựa chọn Hồng Kông, Shein từng cân nhắc niêm yết tại Mỹ và London.

Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều sức ép liên quan đến chuỗi cung ứng, quy định thương mại và hoạt động kinh doanh tại Mỹ và châu Âu. Những thay đổi chính sách đối với cơ chế miễn thuế de minimis dành cho các kiện hàng giá trị nhỏ cũng gây sức ép lên mô hình kinh doanh dựa nhiều vào việc vận chuyển trực tiếp các đơn hàng giá trị thấp tới người tiêu dùng.

Đáng chú ý, ngay trước ngày giao dịch chính thức, cổ phiếu Shein đã giảm hơn 10% trên thị trường giao dịch phi chính thức, cho thấy tâm lý thận trọng của nhà đầu tư.

Sự tương phản giữa Unitree và Shein cho thấy thị hiếu của thị trường vốn Trung Quốc đang thay đổi. Trong khi AI, robot, chip và hạ tầng công nghệ được nhìn nhận như những ngành có khả năng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư công nghệ mới, các mô hình thương mại điện tử và tiêu dùng phải đối mặt với câu hỏi lớn hơn về tốc độ tăng trưởng và khả năng duy trì lợi nhuận.

Tuy nhiên, sự hưng phấn đối với AI cũng đặt ra câu hỏi về nguy cơ định giá quá cao. Việc cổ phiếu Unitree tăng hàng trăm phần trăm ngay trong phiên đầu tiên rồi nhanh chóng điều chỉnh là một cảnh báo về khoảng cách giữa kỳ vọng của nhà đầu tư và các yếu tố nền tảng của doanh nghiệp.

Theo S&P Global Market Intelligence, để duy trì một chu kỳ tăng trưởng bền vững, nhà đầu tư sẽ cần nhiều hơn câu chuyện về AI. Doanh nghiệp phải chứng minh được khả năng tạo doanh thu ổn định, biên lợi nhuận rõ ràng và mức định giá hợp lý.

Ông Jacob Cooke, CEO của WPIC Marketing + Technologies, nhận định chu kỳ đầu tư vào AI đang hấp thụ phần lớn “khẩu vị rủi ro” của thị trường - nguồn vốn trước đây có thể được phân bổ cho những doanh nghiệp như Shein.

Như vậy, làn sóng IPO hiện nay không chỉ phản ánh sự phục hồi của thị trường vốn Trung Quốc mà còn cho thấy một sự dịch chuyển trong cách nhà đầu tư định giá tương lai. AI, robot và chip đang trở thành những lĩnh vực được kỳ vọng tạo ra tăng trưởng mới, trong khi các doanh nghiệp thuộc nền kinh tế tiêu dùng phải chứng minh khả năng thích ứng với một môi trường thương mại và chính sách ngày càng khắt khe.

Câu hỏi đặt ra là liệu cơn sốt AI có thể chuyển thành một chu kỳ tăng trưởng bền vững hay sẽ tạo ra một vòng xoáy định giá quá mức. Đây cũng là bài kiểm tra quan trọng đối với thị trường IPO Trung Quốc trong giai đoạn tới.