Ai nên thận trọng khi sử dụng dầu cá?

Dầu cá thường được sử dụng để bổ sung omega-3 hoặc trong một số trường hợp theo chỉ định của bác sĩ. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần dùng thực phẩm bổ sung. 

Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp (NCCIH), thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), cho biết bằng chứng về lợi ích của thực phẩm bổ sung omega-3 chưa rõ ràng đối với nhiều mục đích sử dụng. Trong khi đó, cá và hải sản là nguồn cung cấp EPA và DHA đáng chú ý trong chế độ ăn.

1. Dầu cá có thể gây tác dụng phụ gì?

Thực phẩm bổ sung dầu cá vẫn có thể gây một số tác dụng phụ và tương tác với thuốc, đặc biệt khi dùng liều cao. Ảnh TV

Nhìn chung, các tác dụng phụ của thực phẩm bổ sung omega-3 thường nhẹ. Một số người có thể gặp:

Vị khó chịu hoặc mùi tanh trong miệng.
Hôi miệng.
Ợ hơi, ợ nóng.
Buồn nôn.
Khó chịu hoặc đau bụng.
Tiêu chảy.
Đau đầu hoặc mồ hôi có mùi.

Văn phòng Thực phẩm bổ sung (ODS) thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) ghi nhận các tác dụng phụ thường gặp của omega-3 chủ yếu liên quan đến đường tiêu hóa, chẳng hạn ợ nóng, buồn nôn, khó chịu ở bụng và tiêu chảy; một số người có thể gặp vị hoặc mùi khó chịu.

Phản ứng dị ứng nghiêm trọng với dầu cá là hiếm nhưng có thể xảy ra. NCCIH cũng khuyến cáo người dị ứng cá hoặc động vật có vỏ nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng omega-3 bổ sung.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sưng môi, lưỡi hoặc cổ họng, nổi mề đay lan rộng, khò khè, khó thở, chóng mặt hoặc ngất xỉu sau khi sử dụng, cần ngừng sản phẩm và tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay.

2. Dầu cá có làm tăng nguy cơ chảy máu?

Omega-3 có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu và quá trình đông máu nên từng có lo ngại rằng dầu cá làm tăng nguy cơ chảy máu. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay cho thấy nguy cơ này không lớn ở liều thông thường.

Một phân tích gộp năm 2024 trên 11 thử nghiệm ngẫu nhiên với 120.643 người không phát hiện sự gia tăng đáng kể nguy cơ chảy máu ở những người sử dụng omega-3 so với nhóm đối chứng. Tuy nhiên, ở nhóm sử dụng EPA tinh khiết liều cao, nguy cơ chảy máu tương đối tăng khoảng 50%, trong khi mức tăng nguy cơ tuyệt đối chỉ khoảng 0,6%.

Vì vậy, người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu, chẳng hạn warfarin, nên trao đổi với bác sĩ trước khi bổ sung omega-3, đặc biệt khi sử dụng liều cao. ODS cũng lưu ý khả năng tương tác giữa omega-3 liều cao và thuốc chống đông cần được theo dõi.

3. Ai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng dầu cá?

Không nên tự ý dùng dầu cá liều cao hoặc sử dụng kéo dài khi chưa có chỉ định phù hợp. Ảnh minh họa

Người dị ứng cá hoặc động vật có vỏ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cũng nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung omega-3. Điều này không có nghĩa là phụ nữ mang thai phải tránh omega-3. Ngược lại, cá và hải sản cung cấp nhiều chất dinh dưỡng quan trọng trong thai kỳ. NCCIH khuyến nghị phụ nữ mang thai và cho con bú lựa chọn các loại hải sản có hàm lượng methylmercury thấp; nếu cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung omega-3, nên trao đổi với nhân viên y tế.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, không nên tự ý sử dụng viên dầu cá liều cao. Cha mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi cho trẻ dùng thực phẩm bổ sung omega-3.

Những người đang điều trị bệnh mạn tính hoặc sử dụng nhiều loại thuốc cũng nên thông báo với bác sĩ về việc dùng thực phẩm bổ sung để đánh giá khả năng tương tác.

4. Liều dầu cá bao nhiêu là phù hợp?

Không có một liều dầu cá chung cho tất cả mọi người. Quan trọng là cần xem hàm lượng EPA và DHA thực tế trong sản phẩm thay vì chỉ nhìn tổng lượng dầu cá.

ODS cho biết FDA kết luận việc bổ sung không quá 5 g EPA và DHA kết hợp mỗi ngày không gây lo ngại về an toàn khi sử dụng đúng khuyến cáo. Tuy nhiên, đây không phải là mức liều khuyến nghị cho mọi người.

Các chế phẩm omega-3 kê đơn với liều 4 g/ngày có thể được sử dụng để điều trị triglyceride rất cao theo chỉ định của bác sĩ, không phải liều bổ sung thông thường.

Đáng chú ý, một số thử nghiệm sử dụng 4 g omega-3 mỗi ngày trong thời gian dài ở những người mắc bệnh tim mạch hoặc có nguy cơ cao ghi nhận sự gia tăng nhẹ nguy cơ rung nhĩ. Vì vậy, không nên tự ý sử dụng omega-3 liều cao với mục đích phòng bệnh.

5. Có nên tự mua dầu cá để sử dụng?

Dầu cá có thể hữu ích trong một số trường hợp nhưng không phải ai cũng cần bổ sung. Với người khỏe mạnh, việc ăn cá và hải sản phù hợp trong chế độ ăn thường được ưu tiên hơn so với tự dùng viên dầu cá.

NCCIH lưu ý bằng chứng về lợi ích của thực phẩm bổ sung EPA và DHA trong phòng bệnh tim mạch vẫn chưa đủ chắc chắn để xem đây là lựa chọn thay thế cho chế độ ăn lành mạnh.

Nếu đang dùng thuốc chống đông, có tiền sử dị ứng cá hoặc hải sản, đang mang thai, cho con bú hoặc muốn cho trẻ sử dụng omega-3, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng. Đặc biệt, không nên tự tăng liều dầu cá với suy nghĩ dùng càng nhiều sẽ càng có lợi cho sức khỏe.