45 năm canh 'giấc ngủ' liệt sĩ

Người quản trang tận tụy

Những ngày tháng 7, tôi lần hỏi thông tin từ những người quen biết rồi tìm đến thăm “ông Thành nghĩa trang”, cách gọi thân tình mà người dân thôn Đại An Khê dành cho ông, người quản trang tâm huyết của Nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) xã Hải Thượng (cũ). NTLS xã Hải Thượng nằm ở khu vực đồi cát, xung quanh có nhiều cây lớn... Cẩn thận đốt bó nhang thơm, ông thắp hương tại các phần mộ trong nghĩa trang, như một cách bày tỏ lòng tri ân với các anh hùng liệt sĩ trong những ngày tháng 7 thiêng liêng này.

Ông Thành cho biết, năm 1977, ông lên đường nhập ngũ, được biên chế vào Sư đoàn 304, trực tiếp chiến đấu ở chiến trường Campuchia cho đến năm 1979. Cũng trong năm này, ông cùng đơn vị được điều động tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, đến năm 1980 thì xuất ngũ. Ông bảo mình may mắn lắm, như “hạt gạo trên sàng”, bởi trải qua những năm tháng chiến đấu vẫn bình an trở về.

Ông Hồ Văn Thành trò chuyện với phóng viên - Ảnh: Đ.V

Xuất ngũ về đời thường, cũng như bao người, ông cần mẫn, chí thú làm ăn cùng vợ nuôi con. Thời gian này, ông tự nguyện xin địa phương làm bảo vệ khu NTLS xã Hải Thượng, nằm phía trên tuyến Quốc lộ 1. Đến năm 1991, NTLS mới của xã Hải Thượng được xây dựng ở khu vực đồi cát thôn Đại An Khê, toàn bộ phần mộ liệt sĩ được quy tập về đây.

“NTLS xã hồi mới xây dựng còn hoang sơ lắm. Mới chỉ có khu tượng đài nhỏ với các mộ liệt sĩ đắp bằng đất, tường rào, cổng đều chưa có nên việc bảo vệ, chăm sóc khá vất vả”, ông Thành kể.

Để bảo vệ khuôn viên nghĩa trang, ngày ngày, ông Thành cặm cụi chặt cây xương rồng gai về trồng bao quanh. Sau đó, ông cất công đi xin những cây bàng, phượng vỹ, hoa sứ… về tỉ mẩn trồng trong khuôn viên để tạo bóng mát. Mùa gió Lào ràn rạt thổi, cứ đến chiều là ông ra vun lại những ngôi mộ đất bị cát bay cát lấp, quyết không để mộ phần mất dấu.

“Vùng cát khô khốc, đi lại khó khăn nhưng hồi đó ngày ngày, ông ấy vẫn cặm cụi xách từng xô nước cách đó hàng trăm mét tưới để cây có thể sống được. Chăm chút cả năm trời như thế, cuối cùng cây mới phát triển lên xanh...”, bà Trần Thị Yến (68 tuổi), vợ ông Thành kể lại.

Thấy lòng mình thanh thản

Đi dưới những tán cây bàng tỏa bóng trong khu nghĩa trang, ông Thành thấy lòng mình thanh thản, xen lẫn niềm vui khó tả. Ông bảo rằng, có lẽ cái duyên đã gắn chặt cuộc đời ông với nơi nghĩa trang heo hút và linh thiêng này. NTLS xã Hải Thượng hiện là nơi an nghỉ của 1.997 liệt sĩ, trong đó có 101 liệt sĩ chưa biết tên. Các liệt sĩ có quê quán chủ yếu ở miền Bắc, trong đó nhiều nhất là các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh. Liệt sĩ hy sinh chủ yếu tại các địa điểm như “chốt thép” Long Quang và ở địa bàn các xã cũ là Hải Lệ, Hải Phú, Hải Trường…

Những ngày Tết, ngày lễ lớn của quê hương, đất nước, ông đều dành nhiều ngày dọn dẹp, vệ sinh, nhổ cỏ, tỉa cây trong toàn bộ khuôn viên nghĩa trang. Còn ngày thường thì mỗi tháng cứ đúng 4 ngày gồm 14, 15, 30, mồng 1 âm lịch, ông đều tự tay ra thắp nhang cho các liệt sĩ.

Ông Thành kính cẩn thắp hương lên các phần mộ liệt sĩ - Ảnh: Đ.V

“Gần 45 năm nay, tôi thành thật với lòng mình rằng gần như chưa bao giờ một lần bỏ bê việc thắp hương cho các anh. Những lúc kẹt việc quá, tôi cũng luôn thu xếp trước để tự mình thắp nhang, còn bất khả kháng quá thì vợ tôi thay làm việc đó. Tôi và vợ tôi đều luôn tâm niệm, không thể vì bất cứ lý do gì mà để việc chăm sóc, hương khói tại nghĩa trang bị gián đoạn. Những năm gần đây, công việc của tôi có đỡ hơn vì có các đoàn thể ở địa phương chung sức làm một số phần việc chăm sóc nghĩa trang”, ông Thành giãi bày.

Ngoài công việc chăm sóc nghĩa trang, mỗi năm ông còn nhiệt tình cung cấp các thông tin liệt sĩ tại nghĩa trang cho các gia đình thân nhân liệt sĩ cần giúp đỡ. Mỗi năm, ông cũng đón hàng chục đoàn khách, thân nhân liệt sĩ đến thăm viếng.

\Gần 45 năm gắn bó thầm lặng trên tinh thần tự nguyện, ông không hề nặng chuyện lương bổng, thù lao. Chỉ cách đây khoảng 8 năm, ông mới bắt đầu nhận được mỗi tháng khoản tiền 250 nghìn đồng do xã chi trả về công tác chăm sóc nghĩa trang. Còn về trước, ông cũng lần lượt được nhận từ 50.000, 70.000, 90.000 đồng/tháng, gọi là động viên từ địa phương.

Ông Thành cho biết, mấy năm gần đây, ông còn được giao chăm sóc thêm Khu tưởng niệm Bà mẹ Việt Nam Anh hùng xã Hải Thượng ở bên cạnh (nơi thờ 92 Bà mẹ Việt Nam anh hùng của xã Hải Thượng cũ). Hiện nay, ông được tăng mức hỗ trợ lên 1,5 triệu đồng/tháng.

“Quyết định gắn đời mình với công việc này, tôi đã luôn tự nhủ lòng là làm bằng cái tâm, cái tình với đồng chí, đồng đội. Ngoài ra, vợ con luôn ủng hộ công việc cũng là động lực để tôi dồn hết tâm sức với nghĩa trang, với các anh hùng liệt sĩ”, ông Thành tâm sự.

An nghỉ trong khu nghĩa trang này, còn có chị gái của ông là liệt sĩ Hồ Thị Hữu (SN 1950), hy sinh năm 1972. “Chị đẹp gái lắm, ai cũng khen. Chị ấy là chiến sĩ thuộc Huyện đội Hải Lăng, dũng cảm và gan dạ lắm. Trong một lần bị địch phục kích, chị hy sinh... Vì vậy, được trực tiếp chăm sóc các liệt sĩ an nghỉ tại đây cũng như chị ruột của mình, tôi thấy lòng rất thanh thản”, ông Thành xúc động.

Đức Việt